açlık, savaş ve kuraklık diyarı: sudan
sudan, yarım asırlık çatışmanın ardından kendisinden ayrılan güney sudan’ı 2011'de resmen tanıyan ilk ülke oldu. ancak; resmi statüler, kağıda yazılanlar, diplomatik ilişkiler ve uluslararası topluluğun çabası, darfur’daki savaş suçlarının ve güney sudan’daki kuraklık ve açlığın gölgesinde kaldı.
editörün notu: fotoğraflar 2007 yılında darfur bölgesinde nyala’nın güneyindeki otash ve bölgedeki diğer birkaç kampta çekilmiştir.
sudan hakkında temel bilgiler
1 22 yıl süren 2. sudan iç savaşı sonrasında, 9 ocak 2005'te güney sudan, referandum sonucu ile sudan’dan ayrılma kararı aldı.
2 bağımsızlık referandumu’na göre 9 temmuz 2011'de bağımsızlığını ilan etme hakkını kazandı ve sudan hükümeti tarafından resmen tanındı. sudan, güney sudan’ı tanıyan ilk devletti.
3 güney sudan; birleşmiş milletler, afrika birliği, doğu afrika topluluğu gibi ülkelerarası kuruluşların üyesi, cenevre sözleşmeleri’nin imzacısı.
4 resmi statüsü olmasına rağmen güney sudan, yaşanan açlık ve kuraklık nedeniyle uluslararası topluluğa bağımlı durumda.
5 20 şubat 2017 birleşmiş milletler açıklamasına göre, güney sudan halkının yarısı, yani 5 milyon kişinin acilen gıda yardımına ihtiyacı var.
6 güney sudan, nil nehri üzerinden su kaynağı sağlayabilir, ancak buna yetecek altyapısı yok. ülke, başlıca ham petrol ile gelir elde ediyor.
7 2017'nin başından beri güney sudan’ı terk edenlerin sayısı 32 bin ve bu sayı giderek artıyor. birleşmiş milletler mülteciler yüksek komiserliği, 2017 yılında güney sudan’dan, sudan’a göç edecek mültecilerin toplamda 60 bin olacağını tahmin ediyordu.
8 güney sudan’da etnik grup olarak afrikanlar daha yaygın. ancak; sudan’ın yönetiminde arap kökenli kişiler var. 2 etnik grup da müslüman. iç savaşın nedeni, temelde etnik farklılık.
2003'ten bu yana sudan hükümeti destekli, arap savaşçılardan oluşan cancavid (janjaweed) gerilla grubu ile, afrikan savaşçılardan oluşan toro boro (sudan özgürlük hareketi/ordusu) kontragerilla grubu arasındaki çatışma sonucunda bm’in verdiği sayıyla 300.000, sudan hükümeti’nin verdiği sayıyla 10.000 kişi hayatını kaybetti, 2 milyon 700 bin kişi de evlerini terk etti.
birleşmiş milletler müdahalesiyle darfur’da birçok koruma ve sığınma kampı kuruldu.
9 4 mart 2009'da uluslararası ceza mahkemesi, sudan devlet başkanı ömer el-beşir hakkında darfur bölgesinde soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlemekten dolayı tutuklama emri çıkardı. böylece görev başındaki bir lidere ilk kez soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç cezası onanmış oldu. ömer el-beşir, uluslararası ceza mahkemesi’nin kuruluşundan (2002) bu yana hakkında tutuklama emri çıkartılan en üst düzey yetkili.
güney sudan’da yaşanan kuraklık ve savaşın etkileri: açlık ve göç
iç savaşın ve ekonomik sorunların zarar verdiği ülke, dış ülkelerden acilen gıda sevkiyatları bekliyor ve bu nedenle ulusal afet alarmı verdi. eğer güney sudan kendi kendine yeter duruma gelemezse, bu durum daha fazla insanı etkileyecek. uluslararası topluluk, bu sorunun çözülebilmesi için ülkenin altyapı programlarını başta olmak üzere reformları başlatması gerekiyor. bunun ön şartı olarak, ülkedeki çatışmanın bitmesi belirtiliyor.
güney sudan devlet başkanı salva kiir’e bağlı birlikler ile riek machar önderliğindeki güçler arasında devam eden iç savaş nedeniyle birçok kişi hayatını kaybediyor veya göç ediyor. ülkedeki tarım alanları, savaş nedeniyle kullanılamaz durumda. 2 yıldır yağış almayan ülkenin gıda (tarım ve hayvancılık) rezervleri de sonuna kadar tüketildi.
ulusal afet alarmı ve uluslararası aktörler
birleşmiş milletler
birleşmiş milletler mülteciler yüksek komiserliği (unhcr), güney sudanlı mülteciler için 158 milyon euroluk finansal yardım yapılacağını açıklamasına rağmen öngörülen rakamanın sadece %5'inin toplanabildiğini bildirdi.
bm genel sekreteri guterres, güney sudan için açlık uyarısında bulundu. guterres somali, nijerya ve yemen’de de açlık tehdidi altındaki 20 milyon kişi için harekete geçilmesini istedi.
guterres, şu ifadeleri kullandı:
“bu dört ülkede farklı krizler mevcut ancak hepsinin ortak noktası, krizlerin engellenebilecek olması. bu bir trajedi ve bunun bir felakete dönüşmesini engellemeliyiz. sadece güney sudan, somali, yemen ve nijerya’ya bu yıl içinde destek verebilmek için 5 milyar 600 milyon doların üzerinde paraya ihtiyaç var.”
bm genel sekreteri şimdiye kadar ancak 90 milyon dolar toplandığına dikkat çekti. guterres, “bu yılın başındayız ancak bu rakamlar beni yine de endişelendiriyor” dedi.
birleşmiş milletler çocuklara yardım fonu (unicef), dünya gıda programı (wfp), gıda ve tarım örgütü (foa) ile güney sudan hükümetinin yaptığı ortak yazılı açıklamada, yaklaşık 100 bin kişinin yaşadığı bölgelerde kıtlık ilan edildiği ve kıtlığın yayılma tehlikesinin bulunduğu kaydedildi. güney sudan nüfusunun %40'ını oluşturan 4,9 milyon kişinin ise acil gıda yardımına ihtiyaç duyduğu belirtildi.
oxfam
oxfam yardım kuruluşu (oxford kıtlık yardım kuruluşu), güney sudan, somali ve nijerya’daki açlık krizinden uluslararası toplumu sorumlu tuttu. yardım kuruluşu, açlık krizinin aniden ortaya çıkmayacağını belirtti.
oxfam direktörü nigel timmins, şu ifadeleri kullandı:
“bir açlık krizi beklenmedik ve ani bir şekilde ortaya çıkmıyor, aylarca yapılan uyarılara kayıtsız kalma ve eylemsizlik sonucu meydana geliyor. harekete geçilmezse güney sudan’ın bazı bölgelerinde baş gösteren kriz ülkenin diğer bölgelerine de yayılacaktır.”
afrika birliği
komisyon başkanı nkosozana dlamimi zuma tarafından yapılan yazılı açıklamada, son haftalarda güney sudan’daki ateşkes ihlallerinin arttığı ve insani durumunun kötüye gittiği belirtildi. açıklamada, tüm taraflara, 2015'te imzalanan barış anlaşmasına uymaları çağrısı yapıldı.