darbe girişimi anması [video essay]
furkan temir’in video portreleri, 15 temmuz’un birinci yıldönümünü kutlayan bakışları dakikalarca seyretme imkanı sunuyor.
hatırlatma · bu içerik, en iyi facebook mobil uygulaması üzerinden facebook canvas ile deneyimlenir.
15 temmuz darbe girişimi anmaları nedeniyle trafiğe kapalı o-1 karayolu’ndan köprüye en kolay nasıl ulaşacağımı düşünürken, benimle yürüyen yüzbinlerce insanla beraber temmuz ayının ılık rüzgarını kollarımda hissediyorum.
çoğunlukla aileler, tek tük de olsa arkadaş gruplarıyla birlikte yürüyenler var. her tarafta sonsuz, büyük, küçük, daha büyük ve daha küçük türk bayrakları… hep beraber 15 temmuz şehitler köprüsü’ne doğru yürüyoruz. köprünün adı 25 temmuz günü diğer pek çok park, köprü, sokakla birlikte değiştirildi; önceki ismi ise boğaziçi köprüsüydü.
geçen sene temmuz ayının ortasında türkiye askeri bir darbe girişimi yaşadı. türkiye cumhuriyeti tarihinde 5 başarısız darbe girişimi, 2 başarılı olmuş askeri darbe ve 3 askeri muhtıra bulunuyor. darbe girişiminin başladığı saatlerde boğaziçi köprüsü tanklar ve silahlı askerler tarafından kapatılmış, başkent ankara üzerinde uçan jetler “sonik patlamalara” sebep oluyordu.
hemen ardından ise türkiye büyük millet meclisi bombalanmaya başlanmıştı. bu iki büyük kentin dışında ise ülke genelinde büyük bir hareketlilik yoktu.
bir yıl sonra darbe girişiminin başladığı yer olan boğaziçi köprüsünde cumhurbaşkanı erdoğan’ın katılımıyla büyük bir anma töreni yapılıyor.
önümüzdeki günlerde ise türkiye’nin diğer il ve ilçelerinde demokrasi nöbetleri tutulmaya devam edecek. ayrıca erdoğan bugünü “15 temmuz demokrasi ve direnme hakkı günü” ilan ederek önümüzdeki yıllarda da anmaların gerçekleşeceğini ve bir günlük resmi tatil ilan edileceğini duyurdu.
darbe girişimi öncesinde marmaris’te ailesiyle tatilde olan erdoğan, gece yarısı katıldığı cnn türk yayınında darbe girişimine karşı “milletimizi illerimizin meydanlarına, havalimanlarına davet ediyorum,” çağrısında bulunmuştu. darbe girişimine karşı sokağa çıkan vatandaşların üzerine ateş açılması sonucu o gece 250 kişi hayatını kaybetti.
erdoğan’ı marmaris’ten istanbul’a getiren uçak, saat 03:15 sıralarında atatürk havalimanı’na ulaştı ve erdoğan burada kendisini bekleyenlere hitap etti.
darbeye karşı milletvekillerinin toplandığı tbmm ile beştepe’deki cumhurbaşkanlığı’nın önü bombaların hedefi olurken; erdoğan’ın marmaris’te kaldığı otel ile cnn türk binası da baskına uğradı.
bu sırada halk çoktan cumhurbaşkanı erdoğan’ın çağrısıyla sokaklarda darbe karşıtı eylemlere başlamıştı.
istanbul’daki türk telekom binası, trt harbiye binası ve boğaziçi köprüsü gibi kritik noktalardaki askerler sabah saatlerinde teslim oldu. başarısızlıkla sonuçlanan girişim esnasında alıkonularak akıncı üssü’ne götürülen genelkurmay başkanı hulusi akar da sabah saatlerinde kurtarıldı.
darbe girişiminin ardından 20 temmuz tarihinde ohal ilan edildi. türkiye 1 seneyi aşkın süredir ohal altında yaşıyor, anmaların ardından ise ohal 3 ay süreyle tekrar uzatıldı. darbe girişimi ardından başlatılan soruşturmalarda toplam 134 bin kişi gözaltına alındı; bunlardan 50.510’unu tutuklandı, 8.500 kişi hakkında halen arama kararı bulunuyor.
darbe girişimi ile bağlantısı tespit edildiği iddia edilen dernek, vakıf, okul, dershane, sendika, üniversite, medya organı gibi 5 binin üzerinde kuruluş kapatıldı.
tsk, milli eğitim bakanlığı, yargı ve üniversiteler başta olmak üzere kamu kurumlarıyla ilişiği kesilen fethullahçı terör örgütü (fetö/pdy) ile ilişkisi olduğu iddia edilenlerin sayısı 111 bini buldu, açığa alınmış 38 bin kişi ile ilgili soruşturmalar da halen devam ediyor.