araştırma arşivi · 2017-03-01

dünden bugüne başörtüsü yasağı

başörtüsü, yıllar içerisinde birçok dönem türkiye’de siyasetin seyrini belirleyen bir konu oldu. başörtüsüne getirilen yasak, 28 şubat…

başörtüsü, yıllar içerisinde birçok dönem türkiye’de siyasetin seyrini belirleyen bir konu oldu. başörtüsüne getirilen yasak, 28 şubat dönemi ve ak parti hükümetleri süresince en çok konuşulan başlıklardan biriydi. yasak son olarak tsk bünyesinde de kaldırılarak, tarihten silinmiş oldu.

eğitim kurumlarındaki törenlere alınmayan başörtülü öğrenciler, üniversite kapılarında kurulan ikna odaları, tsk’nın konuya yaklaşımı, meclise başörtüsüyle giren merve kavakçı’nın protesto edilmesi yakın siyasi tarihimizde hafızalarda yer edinen tartışma konuları oldu.

fazilet partisi istanbul milletvekili merve kavakçı’nın protesto edildiği 2 mayıs 1999'un üzerinden bugün 18 yıl geçti.

tbmm’deki yemin töreni sırasında dönemin başbakanı bülent ecevit, “burası devlete meydan okunacak yer değildir. lütfen bu hanıma haddini bildiriniz” demiş, milletvekillerinin alkış ve sloganlarla tepki gösterdiği kavakçı, andını okuyamadan genel kurul salonundan çıkartılmıştı.

merve kavakçı, abd vatandaşı olduğunu bildirmediği için 1999’da bakanlar kurulu kararıyla türk vatandaşlığından çıkarıldı.

ak parti’nin ilk iktidar döneminde, cumhurbaşkanı ahmet necdet sezer’in çankaya köşkü’nde düzenlenen resepsiyonlar için milletvekillerine gönderdiği eşsiz davetiyeler, kamusal alandaki başörtüsü yasağının en üst seviyedeki simgelerinden biriydi. 2007 yılında abdullah gül’ün cumhurbaşkanı seçilmesi öncesi en çok gündeme gelen başlıklardan birisi de başörtülü birisinin (eşi hayrünnisa gül) köşk’te “first lady” olacak olmasıydı.

30 kasım 2007'de lise öğrencisi tevhide kütük, ödül töreninde başörtülü olduğu için kozan kaymakamı ve garnizon komutanı tarafından kürsüden indirildi. dönemin başbakanı erdoğan, aileye telefon açarak, “üzülmeyin. bu haksızlıklar bir gün mutlaka bitecek” dedi.

başörtüsü, 2008 yılındaki anayasa değişikliğiyle yeniden meclis gündemindeydi. erdoğan, “velev ki bir siyasi simge olarak taktığını düşünün. bir siyasi simge olarak takmayı suç kabul edebilir misiniz? simgelere bir yasak getirebilir misiniz?” açıklamasında bulundu. bu açıklamayla “velev ki” sözü türkiye siyasi literatürüne girmiş oldu.

hürriyet gazetesi bu dönemde attığı manşetle tepki topladı. gazete, 10 şubat 2008 tarihinde “411 el kaosa kalktı” manşetiyle yayına çıktı.

anayasa değişikliği, mhp’nin de desteğiyle meclis’ten geçti. kamuda başörtüsüne serbesti sağlayan yasa değişikliği chp ve dsp milletvekillerince anayasa mahkemesi’ne taşındı. mahkeme, haziran 2008’de anayasa değişikliğini iptal etti ve yürürlüğünü durdurdu.

2013 yılı ekim ayında demokratikleşme paketi kapsamında kamuda başörtüsü serbest bırakıldı. yasak, 2015 yılı haziran ayında hakim ve savcılar için; 2016 yılı ağustos ayında polisler için ve şubat 2017'de tsk mensupları için de kaldırıldı.

başörtülü kadın vekiller, mecliste ilk kez 2013 ekim’inde, 24. dönemde parlamentoda yer aldı. ak partili 4 kadın milletvekili sevde bayazıt kaçar, gönül bekin şahkulubey, nurcan dalbudak ve gülay samancı, tbmm genel kurulu’na başörtüsüyle katıldı.

7 haziran 2015 seçimlerinde 21, 1 kasım 2015 seçimlerinde ise 20 başörtülü milletvekili meclise girdi.