araştırma arşivi · 2017-02-01

geçmişi, ihalesi ve protestoları ile dekovil hattı projesi: belgrad ormanında tren

haliç kıyısından başlayarak belgrad ormanları’nda uzanan demiryolu (dekovil) hattının yeniden faaliyete geçirilmesi için bugün ihale…

haliç kıyısından başlayarak belgrad ormanları’nda uzanan demiryolu (dekovil) hattının yeniden faaliyete geçirilmesi için bugün ihale yapıldı. ihale gerçekleşirken kuzey ormanları savunması da bina önüne protesto eylemi düzenledi.

dekovil hattı nedir?

faaliyete geçtiği ilk dönemlerde zonguldak’tan çıkartılarak denizyoluyla istanbul’a getirilen kömürü kullanan eyüp silahtarağa santrali, birinci dünya savaşı yıllarında kömür temininde sıkıntı yaşamaya başladı.

işletmeci kuruluş olan osmanlı anonim elektrik şirketi en ucuz ve kısa yoldan kömür bulmak için eyüp ağaçlı köyündeki linyit ocaklarından çıkartılan kömürün santrale getirilmesi kararını aldı.

1 şubat 1915 tarihinde demiryolu hattının ilk ayağı olan silahtarağa — ağaçlı arası dekovil hattının inşasına başlandı ve temmuz 1915’te hizmete açıldı. 20 aralık 1916 günü hizmete giren ikinci etapla birlikte hat üzerinde günde ortalama 960 ton kömür taşınmaktaydı.

hattın bazı kesimlerinin kullanımı 1956 yılına kadar devam ettti. ibb’nin verdiği bilgilere göre, bugün yer yer hattın ray kalıntılarına rastlansa da hattın çoğu toprağa gömülmüş durumda.

haliç kıyısından başlayarak belgrad ormanları’nda uzanan demiryolu (dekovil) hattının yeniden faaliyete geçirilmesi için bugün ihale düzenlendi.

ihalede projenin yaklaşık maliyeti 463 milyon 207 bin tl olarak açıklandı

25 km uzunluğundaki hatta santral istanbul, kağıthane, sadabat, cendere, tt arena, hamidiye, kemerburgaz, mithatpaşa, ayvad bendi ve göktürk istasyonlarının olması planlanıyor.

ihalede verilen teklifler:

ihaleye 9 teklif verildi:
yz altyapı inşaat: 321 milyon tl 
neoray+nuhoğlu ortaklığı: 369 milyon tl 
akçadağ+kmb+nas ortaklığı: 377 milyon 888 bin tl 
cengiz+kolin+ kalyon ortaklığı: 398 milyon 400 bin tl
özka+adfa ortaklığı: 427 milyon 687 bin tl
gülermak+nurol ortaklığı: 439 milyon 984 bin tl
doğuş inşaat: 490 milyon 885 bin tl
yapı merkezi: 529 milyon 942 bin tl
alsim alarko 569 milyon tl

ihaleyi hangi firma ya da iş ortaklığının kazandığı, ihale komisyonunun teklifleri değerlendirmesinin ardından belli olacak.

kuzey ormanları savunması ihaleyi protesto etti

ihalenin yapıldığı istanbul büyükşehir belediyesi güngören ek hizmet binasını önündeki eylemde okunan basın açıklaması:

bu ihale yapılamaz! belgrad ormanı ihale edilemez!
 
 18 haziran ve 16 aralık tarihlerinde istanbul büyükşehir belediyesi önünden; 29 ocak pazar günü belgrad ormanından seslendik ve dedik ki, “kadir topbaş, belgrad ormanı’nda kesilecek tek bir ağaç için gözümüz üstünüzde olacaktır.” 
 
 bugün 1 şubat 2017. dekovil hattı projesinin ihale günü. bu kez buradayız ve dediğimiz gibi süreci adım adım takipteyiz. tüm istanbul’ın gözü burada, sizi izliyor.
 
“belgrad ormanı’ndaki ağaçlar kesilmeyecek, sadece taşınacak” gibi akla ziyan açıklamaları kabul etmiyoruz. 
 
 2012'de “muhafaza ormanı” statüsünün 3 bin hektarlık alandan kaldırılması sonucu korunduğu söylenen son 2 bin hektarlık ormanlık alanın tam ortasından geçen dekovil hattı ve eşliğindeki bisiklet yolu projesinin belgrad ormanının sonunu getireceği net ve açıktır.
 
 son 5 yıldaki katil projelerle dört koldan kuşatılan belgrad ormanı etrafındaki aç gözlülük bize şunu gösteriyor ki, dekovil projesi yeni 2b süreçlerini beraberinde getirecek bir tehdittir. 
 
belgrad ormanının bütünlüğünü bozan orman içindeki her türlü taşımacılık, yol, eğlence, dinlence tesisi, beton, gürültü, çöp ve hoyrat kullanım istanbullunun sorumluluğundadır.çünkü, bugüne kadar gelip giden yönetimlerden öğrendik ki ne kadir topbaş ne de alkışçılarının gözünde doğanın, iklimin, ormanın, suyun değeri ranta çevrilmedikçe hiçtir.
 
bugünden itibaren istanbullular yaşam alanlarını korumak, kendi geleceklerine gösterdikleri özeni, yaşam alanlarına da göstermek zorunda kalacaklar. çünkü belgrad ormanı yoksa istanbul da yok; belgrad ormanı yoksa istanbullu da olmayacak.
 
 belgrad ormanını silerseniz geriye büyükçe bir hiç kalacak.
 
 haliç’ten başlayarak cendere deresi boyunca ilerleyerek kemerburgaz’a kadar uzanacak, buradan da ormana hançer gibi saplanacak dekovil tren hattının, kemerburgaz’a kadar olan alanı rant cenneti haline getirilmesine ve kuzey ormanları’nın tertemiz nefesini şehre ulaştıran en büyük soluk borusunun inşaat sermayesi tarafından kesilmesine izin verilemez.

kuzey ormanları savunması 28 ocak 2017 tarihinde de belgrad ormanı girişinde eylem yapmıştı

eylemde okunan basın açıklaması:

istanbul boğazının kuzeyde karadeniz’e açılan iki yakasında ‘kuzey boğaziçi’ adı verilen bitki toplulukları yer alır. belgrad ormanı’nın zengin florası bu alan içine dahildir. söz konusu bu önemli bitki alanında küresel ölçekte tehlike altında olan bitki türü sayısı 10, ulusal ölçekte nadir türlerin sayısı ise 19’dur. belgrad ormanı, 71 tür kuş ve 18 de memeli hayvan türüne yaşam alanı oluşturmaktadır.
2018 yılı biyoçeşitlilik taraflar konferansının istanbul’da gerçekleşmesi için başvuran, dikilen ağaç sayısıyla övünen, çevrecinin daniskası olduklarını ilan edenler için kötü bir haberimiz var.
megakent istanbul’un avrupa yakasındaki tek ormanı belgrad ormanı habitatı en vurucu darbesini alıyor. bu kez vurgunun adı haliç kemerburgaz karadeniz dekovil hattı. dekovil, 100 yıl öncesinin kömür taşıyan raylı sistemi, bugünün nostalji balonuyla ortaya atılan rant talanının yeni adı.
aylar önce, 18 haziran’da istanbul büyükşehir belediyesi önünde dedik ki, “kadir topbaş, belgrad ormanı’nda kesilecek tek bir ağaç için gözümüz üstünüzde olacaktır.” bundan 1 ay önce, 16 aralık’ta da yine ibb önünde uyarılarımızı tekrarladık.
şimdi, ibb meclisi’nden tbmm kürsüsüne kadar her yerde, tüm ülkede ısrarla sorulan, ama ısrarla yanıt verilmeyen sorularımızı tekrar soruyoruz:
1 şubat’ta ihaleye çıkması beklenen dekovil projesinin belgrad ormanı içindeki 6,5 km’lik hattı üzerinde gizliden hazırlıklara mı başlandı? hangi projeye göre ihale yapılıyor?
belgrad ormanı içindeki hat üzerinde ağaçlar neden işaretli?
ormanlık alandaki hattı sınırlar gibi çevreleyen tel örgüler neden var?
neden bizler proje ve proje süreci hakkında bilgi alamıyoruz?
son olarak, neden ibb bu konuda istanbul halkını ve ibb meclisi’ni muhatap almamakta ısrar ediyor ve “belgrad ormanı’ndaki ağaçlar kesilmeyecek, sadece taşınacak” gibi kabul edilemez, akla ziyan açıklamalar yapıyor?
osmanlı’nın mirasına sahip çıktıklarını her fırsatta reklam malzemesi yaparak dillendirenler, 130 yıl içinde üçte bir oranında gerileyen, toprağı betonla heba edilen kadim miras belgrad ormanının hesabını gelecek nesillere vermek zorunda kalacaksınız.
istanbul’un yaşayan son orman ekosistemi belgrad ormanının ve orman içindeki su havzalarının alanı, 1840'ta 12.000 hektar, 2012'de ise 5524 hektar olarak hesaplanmış.
cumhurbaşkanı erdoğan’ın, toplam 41.749 nüfuslu 21 köyün de içinde bulunduğu, 33 bin 500 hektarlık ‘kuzey istanbul’ yeni şehir projesini ilan etmesi ve merkezinin de ağaçlı olduğunu söylemesi üzerinden tam olarak 5 yıl geçti.
bu geçen beş yıl içinde, belgrad ve fatih ormanları civarında gerçekleşen talan, yağma, hor kullanma, çıkar çevrelerine rant sağlama sonrasında bugün kaç hektarlık orman kalmış olabilir?
volkswagen arena yerleşkesi,
seyrantepe stadı,
vadistanbul,
skyland,
ağaoğlu ayazağa gökdelenleri,
sular bölgesini ölümüne vuran son darbe sarıyer-çayırbaşı otoyol tüneli,
magaprojeler,
kuzey marmara otoyolu,
3 havalimanı,
orman köylerine imar verilmesi,
cendere vadisinin imara açılıp, genişletilip, yükseltilmesi. cendere’de belediyeler tarafından yaptırılan kaçak hafriyat dökümleri; fabrikalar, ardiyeler, beton, taş ve asfalt şantiyeleri, dere yataklarına yapılan kaçak dökümler,
ayazaağa yeni mezarlığı,
cendere vadisinde, odayeri’nde, cebeci’de, çiftalan’da, ağaçlı’da, ışıklar’da… kum ve taş ocakları,
cendere’deki beton santrali, asfalt fabrikası…
2012'de “muhafaza ormanı” statüsünün 3 bin hektarlık alandan kaldırılması ve orman içindeki dokuz mesire alanın statüsünün “tabiat parkı”na dönüştürülmesi sonucu, muhafaza edilirken bile korunamayan orman, yeni tesislere, yeni piknik yerlerine açık hale gelmişti.
buna göre korunduğu söylenen kalan son 2 bin hektarlık ormanlık alanın tam ortasından geçen dekovil hattı ve eşliğindeki bisiklet yolu projesinin belgrad ormanının sonunu getireceği net ve açıktır.
katil projelerle dört koldan kuşatılan belgrad ormanı, dekovil projesiyle yeni 2b süreçlerinin de tehdidi altında girecektir.
belgrad ormanının bütünlüğünü bozan orman içindeki her türlü taşımacılık, yol, eğlence, dinlence tesisi, beton, gürültü, çöp ve hoyrat kullanım istanbullunun sorumluluğundadır.
sorumluların sorumsuzluklarından, kötüye kullandıkları tüm hak ve yetkilerinden, biz istanbullular çocuklarımıza miras bırakacağımız emanetlerimizi bir bir kaybettik. bugüne kadar gelip giden yönetimler gösterdi ki ne kadir topbaş ne de alkışçılarının gözünde doğanın, iklimin, ormanın, suyun değeri ranta çevrilmedikçe hiçtir.
 
 bugünden itibaren istanbullular yaşam alanlarını korumak, kendi geleceklerine gösterdikleri özeni, yaşam alanlarına da göstermek zorunda kalacaklar. çünkü belgrad ormanı yoksa istanbul da yok; belgrad ormanı yoksa istanbullu da olmayacak.
belgrad ormanını silerseniz geriye büyükçe bir hiç kalacak.
nostaljik ya da turistik amaç yalanıyla hayata geçirilmeye çalışılan, orman katili dekovil hattının altından hangi yeni katil projelerin çıkacağı, birleşeceği söylenen metro hatlarıyla, ne kadar insanın bu yolu kullanacağı, ne amaçla bu hattın yeniden canlandırmaya çalışıldığı hala soru işaretlerimizdir.
belgrad ormanı, tehdit altındaki su kaynakları, doğal dokusu, bitki örtüsü ve canlılarıyla bir bütündür. belgrad ormanı her ne amaçla yapılırsa yapılsın raylarla bölünemez. araç trafiğine daha fazla açılamaz. istanbul’un mirası belgrad ormanı, istanbullunun koruması altındadır.
yeraltı suları ülkelerin sigortasıdır. türkiye’de bu stratejik kaynağın bu şekilde hoyratça harcanması kabul edilemez. eski zamanda belgrad ormanı’na yapılan bentler ve su kemerleri çok önemliydi. o dönemde çeşmesinden su akan şehirler gelişmiş şehirler olarak anılıyordu. bu nedenle belgrad ormanı osmanlı döneminde gözbebeği gibi korunuyordu. bugün ise su kaynakları kurumayla karşı karşıya…
haliç’ten başlayarak cendere deresi boyunca ilerleyerek kemerburgaz’a kadar uzanacak, buradan da ormana hançer gibi saplanacak bir dekovil tren hattının, kemerburgaz’a kadar olan alanı rant cenneti haline getirilmesine ve kuzey ormanları’nın tertemiz nefesini şehre ulaştıran en büyük soluk borusunun ve yaşamın kaynağı olan suyun depolandığı su havzalarının inşaat sermayesi tarafından yok edilmesine izin verilemez.
belgrad ormanı’nın doğal bütünlüğünün korunması gereken son parçasını da ikiye bölecek ve binlerce ağacı katledecek “dekovil hattı” demiryolu projesi, her ne kadar nostaljik turistik amaçlı denilse de belgrad ormanı için son çılgın projelerden biridir. ormanlar parçalandıkça yok olmaları kolaylaşan eko-sistemlerdir; daha önce 3. köprü otoyolu için üst kısmından bölünmüş olan belgrad ormanı zaten yaralıdır. bu çılgın proje ise belgrad ormanı’nın idam fermanıdır.
belgrad ormanı yoksa istanbul da yok!
bunu da okuyun · mediumKuzey Ormanları Savunması’ndan Dekovil Hattı Projesine Karşı EylemKuzey Ormanları Savunması, İBB binası önünde eylem düzenledi.

kaynak: ibb, dha, himtek mühendislik, kuzey ormanları savunması