“madencilik yapılabilir” cerattepe [photo essay]

“madencilik yapılabilir” cerattepe [photo essay]

maden karşıtı eylemlerin merkezindeki cerattepe’de 30 yılı aşkın süredir bölge insanının deyimiyle “yaşam mücadelesi” veriliyor. bölge, son olarak danıştay’ın “madencilik yapılabilir” kararıyla kamuoyu gündeminde. karar sonrası çalışmaların başladığı artvin cerattepe’deki değişimi inceledik.

bölgede şantiye alanından çıkan atık sular nedeniyle hayvanların öldüğü, derelerin renginin bulandığı iddialarını araştırmak için cerattepe’deydik.

bölgede yaşananları çağdaş erdoğan’ın fotoğrafları ve 140journos’un veri derlemesiyle yakından izliyoruz.

cerattepe’nin madenle mücadelesinde 32 yıl

hatila vadisi milli parkı’nın bitişiğinde bulunan yörede madencilik girişimleri ve söz konusu girişimleri engelleme çabası 1990’larda başladı.

1985 yılında mta arazi gözlemleri için alanda çalışma başlattı. bunun sonucunda, toplam uzunlukları bir kilometreye yaklaşan dört sondaj önerildi.

1986 yılında bu sondajlar gerçekleştirildi. ancak ilgili raporun sonuç bölümünde, ekonomik olabilecek bir kaynak bulunamadığı belirtildi. mta’nın bulamadığı bu madenleri, ertesi yıl arama ruhsatını alanlar buldular.

1988 ve ve 1989 yıllarında enerji ve tabi kaynaklar bakanlığı tarafından kanadalı cominco şirketi’ne alanda maden arama ve ön işletme ruhsatı verildi.

1992’de hatila milli parkı çalışması yapıldı. milli park, iki tarafından daraltılarak cerattepe alanı milli park sınırları dışında bırakıldı. 31 ağustos 1994’te hatila milli parkı ilan edildi.

1994 yılında sondaj çalışmaları sonrasında ilk olumsuz etkiler görülmeye başlandı ve ölen bazı ineklerin arama çalışmaları sırasında kullanılan kimyasal maddelerin sulara karışması sonrası öldüğü iddia edildi. konunun araştırılması amacıyla ölen ineklerden alınan ve tahlile gönderilen örneklerin kaybolduğu iddia edildi. bu gelişmelerden sonra artvin halkı maden çalışmaları hakkında araştırma yapmaya başladı.

1995 yılının 17 temmuz günü artvin halkı, maden çalışmaları ile ilgili daha iyi bilgi sahibi olmak ve sürece katılabilmek için yeşil artvin derneği’ni kurdu. aynı yılın eylül ayında, dernek, farklı üniversitelerden ve bölümlerden öğretim üyelerini davet ederek cerattepe alanında inceleme yapmalarını talep etti. incelemelerin ardından da, 16 eylül’de altın madenciliği ve çevresel etkileri adlı bir panel gerçekleşti.

1996 yılında artvin valiliği mahalli çevre kurulu’nun olumsuzluklar içeren görüşleri resmi gazete’de (13.02.1996 tarih 22553 sayılı) yayınlandı.

1997 yılında düzenlenen imza kampanyası ile 10.000 imza toplandı. şubat 1998’de, ilk defa tüm siyasi partiler ve stk temsilcilerinin katılımıyla ankara’ya gidilerek imzalar çevre bakanlığı’na teslim edildi. proje tekrar incelenmek üzere durduruldu.

2002 yılında madene karşı tekrar bir imza kampanyası yapıldı. toplanan 10.000’e yakın imzanın, orman bakanlığı’na sunulması için tekrar tüm siyasi parti ve stk temsilcileri ile ankara’ya gidildi. aynı yıl, cominco şirketi projeden çekildi ve ruhsatını başka bir kanada şirketi olan inmet mining isimli şirkete devretti.

2006’da artvin orman fakültesi tarafından hazırlanan “artvin-cerattepe ormanı içinde yapılması planlanan maden i̇şletmeciliğinin etkileri hakkındaki fakülte görüşü”, akademik genel kurul tarafından müzakere edilerek oybirliği ile kabul edildi ve yayınlandı.

2008'de tbmm çevre sorunlarını araştırma komisyonu inceleme için cerattepe’ye geldi. incelemeden sonra, araştırma komisyonu, bu alanda madencilik yapılmaması gerektiğini belirten bir rapor yayınladı. 23.10.2008’de rize idari mahkemesi maden ruhsatını iptal etti.
 2008 yılının sonunda inmet mining, “zaman zaman başaracağımızı zannettik ama halkın ve siyasilerin desteği olmadan olmayacağını anladık” ifadelerine de yer veren bir basın açıklamasıyla projeden çekildiğini açıkladı.

2009 yılının başında da danıştay ilgili dairesi maden ruhsatı iptaline dair verilen kararı, “maden ruhsat alanlarının milli park ve turizm alanları ile iç içe olduğu, maden işletmeciliğinin ülke ekonomisine esasen bir katkısının olamayacağı, bölgenin eşsiz doğal güzellikleri ve varlıklarının zarar göreceği, artvin’in jeolojik olarak heyelan riski taşıyan bir alanda bulunduğu, aktif heyelan alanları bulunduğu, bu konuda birçok bilimsel rapor bulunduğu, bölgede yapılacak madencilik faaliyetinin bitki ve hayvan türlerini olumsuz etkileyeceği, ruhsatların verildiği tarih itibariyle faaliyetin çed yönetmeliği kapsamında olduğu, hukuka aykırı olarak ruhsatlandırma işleminin yapıldığı, çed olumlu raporu aranmadığı, bu nedenle işletme izni ve ruhsatların iptali” gerekçesi ile onadı. ilgili şirketin karar düzeltme talebi de reddedildikten sonra karar kesinleşmiş oldu.

2011 mart’ta enerji ve tabi kaynaklar bakanlığı, yeni maden kanunu çerçevesinde, içinde artvin cerattepe ve genya’nın da bulunduğu, ülke genelinde 1343 maden alanın ihale edileceğini duyurdu. 2 nisan 2011’de büyük anadolu yürüyüşü’nün karadeniz ayağı yeşil artvin derneği’nin öncülüğünde artvin’den başladı.

2012 yılının 17 şubat günü yapılan ihalede cerattepe ve genya maden alanı ruhsatı özaltın i̇nş. tic.ve san. a.ş.’ye verildi. ihalenin yapıldığı gün hem artvin’de hem de ankara’da protesto eylemleri gerçekleşti. aynı yıl, ruhsatın ihaleye çıkarılması ve cengiz holding bağlı bir şirket tarafından bakır madeni çıkarılması için olumlu çed raporu verilmesi üzerine dava açılmış; mahkeme kararı ile yürütme durdurulup rapor iptal edilmişti.

2015 projede birkaç değişiklik yapılıp tekrar olumlu rapor alınması üzerine yeniden dava açan eylemciler, dava devam ederken iş makinelerinin cerattepe’ye girmelerini önlemek üzere 21 haziran 2015’ten itibaren maden sahasında yaklaşık 250 gün nöbet tutmuşlardı.

2016'da 15 şubat günü polis ve askerin müdahalesi ile iş makinelerinin maden sahasına ulaşmasının ardından artvin’de protesto eylemleri ve diğer illerde protestoya destek eylemleri gerçekleştirildi.

21 şubat 2016 · artvin’in kafkasör yaylası’na bağlı cerattepe bölgesinde maden çıkarma girişimlerini protesto eden kalabalığa polis göz yaşartıcı gaz ve plastik mermiyle müdahale etti. doğan haber ajansı 26 kişinin yaralandığını bildirdi.

19 eylül 2016 · rize idare mahkemesi’nde görülen cerattepe davasında, davacı avukatlar duruşmayı terk etti ve reddi hakim talebinde bulundu. rize idare mahkemesi, 20 eylül tarihinde aldığı kararla, çed iptal davasının reddine karar verdi.

2017 6 temmuz tarihinde, rize idare mahkemesi’nin ‘madencilik yapılabilir’ yönündeki kararı danıştay tarafından onaylandı. kararla cerattepe mevkii’ndeki madencilik faaliyetlerinin önü açılmış oldu. chp’nin düzenlediği adalet yürüyüşü’ne katılan yeşil artvin derneği başkanı nur neşe karahan ile avukat bedrettin kalın da karara büyük tepki gösterdi. 
 
25 temmuz 2017-danıştay’ın ‘madencilik yapılabilir’ yönündeki yerel mahkeme kararını onamasının ardından madencilik faaliyetlerinin başladığı artvin’in kafkasör yaylası cerattepe bölgesinde, büyükbaş hayvanlar hastalanmaya başladı. cerattepe maden sahasının kuzey ve güney galeri bölgesinden çıkan atıkların bırakıldığı iddia edilen su kaynakları kirlendi.

11–13 ağustos 2017 · bir grup yazar ve gazeteci artvin’e maden yapılması kararı üzerine artvin cerattepe’ye gitti. yeşil artvin derneği ve istanbul artvin stk-platformları tarafından düzenlenen geziye katılacağını bildiren ismar holding yönetim kurulu başkanı kazım bilgen iş adamlarının etik davranması gerektiğini vurguladı ve maden yapma girişimindeki cengiz holding’i eleştirdi. bilgen, “türkiye’de hala utanma duygusuna sahip olmayan iş adamları var. kimse umutsuzluğa kapılmasın, iş dünyası bu insani ve hukuki mücadeleye destek olacaktır. cengiz holding’in sahibi mehmet cengiz de artvin’e gelsin benim davetlim olsun” dedi.

cerattepe’ye dair diğer içerikler