özal’dan kalan konut: okluk koyu’ndaki cumhurbaşkanlığı devlet konukevi
ankara beştepe’deki külliye, tarabya’daki huber köşkü, çengelköy’deki vahdettin köşkü ve beşiktaş yıldız sarayı’ndaki mabeyn köşkü cumhurbaşkanlığı’nın kullandığı merkezler arasında yer alıyor. 2016 yılına kadar günlük siyaset haberlerinde duymadığımız bir diğer cumhurbaşkanlığı konutu ise marmaris okluk’ta bulunuyor.
cumhurbaşkanlığı’nın çankaya köşkünü kullandığı dönemki web sitesinde, okluk koyu’ndaki konukevine dair şu bilgiler veriliyordu:
“marmaris okluk koyu’nda bulunan devlet konuk evi 8. cumhurbaşkanı turgut özal tarafından yaptırılmıştır.
cumhurbaşkanı özal döneminde sıkça kullanılan okluk koyu devlet konukevi, dönemin bm genel sekreteri perez de cuellar, yunanistan başbakanı konstantin mitçotakis, isveç, italya ve rusya başbakanları, norveç ve britanya dışişleri bakanları, suudi arabistan kralı’nın kardeşi ve pek çok devlet adamını ağırladı.
16 dönümlük büyüleyici bir doğa dokusuna sahip marmaris okluk koyu’ndaki devlet konukevi, birinci derece sit alanı olduğu için inşaat yapma olanağı bulunmamaktadır. okluk koyu’ndaki devlet konukevi, 230 metrekare alan üzerine oturan, tek katlı, dört yatak odası ve salonu bulunan bir bina ile koruma personelinin kalabileceği prefabrik yapıdan oluşmaktadır.
konuk evi, 17 temmuz 1991’de cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği’ne tahsis edildi. arazi içinde denize doğru uzanan beton bir iskele ile tek helikopter inişine uygun bir helikopter pisti bulunmaktadır.”
muğla gökova körfezi’ndeki konut, süleyman demirel, ahmet necdet sezer ve abdullah gül tarafından kullanılmadı. internette yer alan haberler arasında yalnızca sezer’in konuk evini bir saatliğine ziyaret ettiği bilgisi mevcut.
2014 yılında cumhurbaşkanlığı’nın 2015 yılı bütçesine ilişkin çıkan haberlerde “vahdettin köşkü, huber köşkü, okluk devlet konukevi’nde yenileme ve düzenleme çalışmaları yapılacağı” bilgisine yer verildi.
konukevi, 15 temmuz darbe girişimi sonrasında bir kez daha gündeme geldi. darbe girişimi esnasında marmaris’te tatilde olan erdoğan’la 6 saat geçiren otel sahibi serkan yazıcı, posta gazetesi genel yayın yönetmeni rıfat ababay’a yaşananlarla ilgili açıklamalarda bulundu.
posta gazetesi’nin haberinde “14 temmuz’da erdoğan’ın okluk koyu’ndaki konuta gittiğini; suikast timinin, erdoğan ve ailesinin okluk’ta olma ihtimali üzerine önce oraya gitmiş olabileceği; suikast timinden yakalanan askerlerden bazılarının ‘önce okluk’a gittik’ diye ifade verdiği; suikast timinin okluk’a gitmesinin cumhurbaşkanı’na o gece zaman kazandırdığı” belirtildi.
konukevinin kamuoyu gündemine bir kez daha gelişi sözcü gazetesi’nin 24 ocak 2017 tarihli haberiyle oldu.
gazete haberinde “okluk koyu’ndaki cumhurbaşkanlığı konutu’nun yıkıldığını, yeni bir konuk evi yapılmasının planlandığını ve bu amaçla 2017 yatırım programına ödenek konulduğunu” belirtti.
gazetenin haberinde yer verilen, özal’ın çevre ve turizm başdanışmanı can pulak’ın ifadeleri şu şekilde:
“özal döneminde benim onarttığım bu küçük kulübenin yerine büyük binalar yapılacak. karacasöğüt, longöz, yediadalar, kandilli ve küfre koyları imara açılıyor. buralara yeni yollar yapmak için kesilecek ağaçlar işaretlenmiş bile. gökova son günlerini yaşıyor. o muhteşem koyların bazıları imara açılıyor, köy yolları genişleyecek diye ağaçlar kesiliyor. o mütevazı konutu da yıktılar. bu konutu ben yaptırmıştım. abd başkanı’nın camp-david modelini örnek aldık. bekçi kulübesini mütevazı bir konut yaptık. özal yazın burada huzurlu bir çalışma ortamı bulurdu. mavi tura çıkan kişilerle iç içe olur, saatlerce yüzerdi. milli değerdi. gökova’ya kıymasınlar. doğa katliamı olur.”
haberde ayrıca turizm eski bakanı bahattin yücel’in şu ifadelerine yer verildi:
“okluk koyu’nda özal’ın küçük kır evinin yerine büyük bir devlet konukevi inşasına hazırlanılıyor. 400 çalışanı olan, dev bir kompleks yapılacak. gökova’da geri dönüşü olmayacak bir talan olacak”
odatv’nin haberine göre, kasım 2016’da yapılması arazi hazine’den cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği’ne cumhurbaşkanları ve misafirleri için dinlenme yeri olarak kullanılmak üzere devredildi. haberde yer verilen iddiaya göre, yatların yanaşabileceği iki iskele ve deniz içinde sabit bungalovların inşa edilebilmesi için yaklaşık 11 dekarlık deniz alanı da doldurulacak.
birgün gazetesi’nin haberine göre, gökova özel çevre koruma bölgesi sınırları içerisinde doğal sit alanı olarak korumaya alınan okluk koyu’nda arka arkaya plan değişiklikleri yapıldı. aralık 2016’da statü değişikliği ile “kamu hizmet alanı” olarak kabul edilen arazi, “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanları’ kapsamına alındı. ancak bu plan değişikliği dava konusu oldu. birgün’ün haberinde görüşlerine yer verilen muğla chp milletvekili akın üstündağ, “çevre değişiklik planları ile daha büyük doğal sit alanlarını inşaat sahası haline getiriyorlar. bunu da iptal davaları sürerken yapıyorlar.” dedi.
28 şubat 2017’de çed sürecinin tamamlanmasının ardından, inşaat çalışmalarına nisan ayında başlandı.
31 ekim 2017'de cumhurbaşkanlığı genel sekreteri fahri kasırga, konukevi için altyapı, çevre duvarı, peyzaj, dere ıslahları, güvenlik binaları, sondaj çalışmaları, etüd ve projelendirme için bir ihale yaptıklarını açıklayarak “12 milyon 125 bin lira harcadık. i̇nşaatla ilgili bütün işlemler toki̇ tarafından yapılacaktır. projeler bittikten sonra ana ihale yapılacak. ortaya çıkmış bir proje, yapılmış bir ihale olmadığından, yanıltıcı bir bilgi vermemek adına rakam telafuz edemiyorum.” dedi.
cumhuriyet gazetesi’nin 1 mart 2018 tarihli "erdoğan'ın 'yazlık sarayı' için 40 bin ağaç katledilmesini protesto edenlere jandarmadan 'damperli' engel" başlıklı haberine erişim engeli getirilirken, gazetenin muhabirlerinden aykut küçükkaya’nın 5 haziran 2018 tarihli ve “yazlık sarayın yolu için 50 bin ağaç kesildi” başlıklı haberinde ise “yalnızca klima maliyetlerinin 3 milyon lirayı bulacağı, bölgede jandarma eliyle bir güvenlik ablukası oluşturulduğu” iddialarına ve inşaatının beton duvarlarla çevrelendiği bilgisine yer verildi.
inşaat etrafında dönen tartışma, 24 haziran seçimlerine giden süreçte adayların gündemine de girdi. cumhurbaşkanı adayı muharrem ince 6 haziran tarihinde “300 odalı yazlık sarayı engelli vatandaşların kullanımına tahsis edeceğini ve burada engellilerin sırayla birer hafta tatil yapacağını” söyledi. meral akşener, 5 haziran tarihli konuşmasında “orayı su ürünleri enstitüsü ya da meslek yüksek okulu yapmak konusunda muğla halkına söz verdim” derken selahattin demirtaş ise 20 haziran’da attığı tweetlerde “marmaris’te yapılan ve yüz binlerce ağacın da kıyımına neden olan yazlık saray projesini iptal edip bölgeyi eski haline getireceğiz. bu konuda, sizden bir ricam olacak. yazlık saray için 400 bin ağacın kesildiği söyleniyor. marmaris’te olmasa bile, herkesin türkiye’nin herhangi bir yerine en az bir fidan dikmesini ve yazlık saray inşaatının yol açtığı ağaç katliamını bu şekilde telafi etmeye destek olmasını rica ediyorum.” ifadelerine yer verdi.
orman mühendisleri odası yönetim kurulu’nun, 24 haziran cumhurbaşkanlığı seçimine dönük olarak açıkladığı erdoğan’a destek kararı ise aynı oda içerisinde bulunan, “çağdaş-demokrat orman, orman endüstri ve ağaç işleri endüstri mühendisleri grubu” tarafından okluk koyundaki inşaat süreci üzerinden eleştirildi.