27 mayıs 1960 darbesi’nin ardından başbakan adnan menderes’in yargılandığı yassıada, 2013 yılında alınan kararla “demokrasi ve özgürlük adası” ismini aldı ve 2015'te adada inşaat başladı. fotomuhabir üsame arı’nın 2015'te çektiği fotoğraflar, adanın ıssız geçmişinden kesitler sunuyor.
2013 yılı 17 haziran günü, çevre ve şehircilik bakanlığı’nın hazırladığı imar planıyla duyurulan “demokrasi ve özgürlük adası” projesi, aynı dönem gelişen gezi eylemlerine katılanların itiraz ettiği konu başlıklarından birisi oldu. eylemciler, 21 temmuz günü, “adalar direniyor” dövizleri eşliğinde bindikleri motorlarla adaya geldi ve 27 mayıs darbesi’nin ardından yargılamaların yapıldığı salonda forum düzenledi. yapılan açıklamada “gezi ruhunun rüzgârlarıyla doğrudan demokrasi deneyimini yaşamlarının bir parçası haline getiren; adalet, özgürlük, eşitlik, demokrasi ve dayanışma talepleriyle ada forumlarında yan yana gelen adalılar olarak hükümetin sivriada ve yassıda üzerine geliştirdiği planlara ‘hayır’ diyoruz” denildi. kasım ayında adanın ismi, istanbul il genel meclisi kararıyla resmen “demokrasi ve özgürlük adası” olarak değiştirildi.
2015 yılı 14 mayıs günü, dönemin başbakanı ahmet davutoğlu, adadaki projenin temelini attı. ahmet davutoğlu, adaya müze, turizm ve kongre merkezi inşası öngören proje tamamlandıktan sonra, tbmm’nin yılda bir kez burada toplanmasını teklif etti: “bir daha tbmm’ye kimsenin kilit vuramayacağını cümle aleme göstermek için her 27 mayıs’ta burada özel bir celse yapalım.” adadaki çalışmaları gerçekleştiren mesa holding adalar savunması’nca yapılan eylemle protesto edildi.
2016şubat’ında devam eden inşaattan paylaşılan fotoğraflar, sosyal medya kullanıcılarının dikkatini istanbul’un gözlerden ırak bu noktasına çevirdi. ağaç kesimi iddiaları kendisine sorulan orman ve su işleri bakanı veysel eroğlu, “aydın’da bir şehir ormanı katledildi, ona sesinizi çıkarmıyorsunuz.” dedi: “bakın biz istanbul’u dünyanın kongre merkezi haline getirmek istiyoruz. orası bir kongre merkezi olacak, gerçekten de ihtiyaç var.” bakan, gazetecilere yaptığı açıklamada “istanbul’a eskiden kimse gelmiyordu. haliç’in kokusundan, susuzluktan kimse gelmiyordu ama şu an istanbul, dünyada görülmesi arzulanan ilk beş yer arasına girdi. ben kestiklerini falan duymadım ama bir ağaç keserlerse, 20 ağaç dikeriz. bunun sözünü veriyorum. 18 milyon fidan dikerek, istanbul’u yemyeşil yaptık. biz de bir ağaç kesmişsek, yerine 5 ağaç dikme mecburiyeti var. eski ve yeni fotoğraflara bir bakın. merak etmeyin, bizde rant falan yok.” ifadelerini kullanarak “rant olsaydı, zaten bunlar yapılamazdı. bakın bunu net olarak söylüyorum, rant eski türkiye’de vardı. eski türkiye’de faiz lobisinin rantı vardı. toplanan vergilerin yüzde 86’sı faiz olarak ödeniyordu. yılda 60 milyar lira faiz lobisine gidiyordu. ihale lobisi ve ilaç lobisinin rantlarını kestik.” şeklinde konuştu.
mesa holding yönetim kurulu başkanı erhan boysanoğlu da “adanın bir yıl daha ‘bozkır’ gibi görüneceğini; ama sonra yeni ağaçların dikileceğini ve adanın geçmişinden daha yeşil olacağını” söyledi.
adalar savunması, inşaatın birinci yılında hazırladığı raporda “istanbul’un ıssız kalabilmiş nadir kuş göçü rotalarından ve tek balık yumurtlama-mercan alanını barındıran sivriada ve yassıada beton adalarına dönüştürülüyor.” ifadelerine yer verdi.
2017 nisan ayında çevre ve şehircilik bakanlığı, adayla ilgili plan değişikliği yaptı. feribotların adaya yanaşabilmesi için doğu sınırlarının deniz doldurularak genişletilmesine karar verildi; adaya tekneyle ulaşım sağlanması, gelen misafirlerin karşılanması, biletleme, bilgi edinme, güvenlik hizmetleri ve diğer ihtiyaçların karşılanması amacıyla güvenlik ve idari birimlerin, yeme içme ünitelerinin olduğu liman yapılması gerektiği kaydedildi. kasım ayında yassıada’nın güncel halinin fotoğrafları, sosyal medyada bir kez daha dolaşıma girdi.
mahkemeden foruma, ıssız adadan kongre merkezine, yeşilden sarı ve gri renklere, yassıada’nın tartışmalı dönüşümü devam ediyor.