dünya ve türkiye tarihindeki uzun soluklu yürüyüşler

kılıçdaroğlu’nun 25 gün süren adalet yürüyüşü ve 140journos derlemesiyle dünya ile türkiye tarihindeki uzun soluklu yürüyüşler

• 1930 yılında hindistan’da ingilizlerin koyduğu tuz vergisini ve tuz üretme yasağını protesto amaçlı “tuz yürüyüşü” gerçekleştirildi. mahatma gandi, 24 gün ve 400 kilometre süren yürüyüşünü çıplak ayakla gerçekleştirdi. tuz yürüyüşü, hindistan’ın bağımsızlık sürecini hızlandıran bir gelişme olarak yorumlanıyor.
• 1934–1935 yıllarınd mao’nun önderliğinde çin milliyetçi partisi’ne savaşan komünistler, çekilme harekatları boyunca 370 günde 12.500 kilometre yol katetti. yürüyüş, çin halk cumhuriyeti’nin 1949'daki kuruluşuna dek, çin komünist partisi’nin “güç ve direncinin simgesi” olarak kabul edildi.
• 1963'te düzenlenen washington yürüyüşü’nün temel talepleri, devlet okullarında ırkçı uygulamalara son vermek, istihdam konusunda da ırk ayrımına engel olan yeni bir medeni haklar yasası, tüm çalışanlar için asgari 2 dolar/saat ücretiydi. yürüyüşün son noktası olan lincoln anıtı önünde martin luther king ünlü “i have a dream” konuşmasını yaptı: “ben bir rüya görüyorum. rüyamda bir gün georgia’nın kızıl tepelerinde eski kölelerin çocuklarıyla eski köle sahiplerinin çocuklarının aynı masa etrafında kardeşçe dizilip oturduklarını görüyorum. rüyamda 4 küçük çocuğumun bir gün renklerine göre değil, karakterlerine göre değerlendirilecekleri bir toplumda yaşadıklarını görüyorum.”
• 1978'de kızılderililerin kendilerine yönelik asimilasyon politikalarına karşı başlattıkları yürüyüşe muhammed ali, bob dylan, jane fonda, marlon brando, robert redford gibi ünlüler de destek verdi. yürüyüş, kızılderililerin aleyhinde çıkması planlanan 11 yasayı geri çektirmek adına san fransisco’dan başkent washington’a dek 5000 kilometrelik bir güzergahta sürdürüldü. 2000 kişinin katıldığı yürüyüş sonucu abd kongresi söz konusu 11 yasayı geri çekti.
• 1966 yılında çorum belediyesi tarafından 54 işçinin işine son verilmesi üzerine genel-iş’in çorum’dan başlattığı protesto yürüyüşüne ankara hedefiyle başlanmış, ancak taleplere karşılık bulunamaması nedeniyle yürüyüş istanbul’a dek uzatılmıştı. 720 kilometre ve 32 gün süren, yalınayak yapılan yürüyüş taksim’de sona erdi ve çorum belediyesi işçilerin işe geri dönmelerini kabul etti.
• 1967 yılında özel okulların arka arkaya açılması nedeniyle mühendislik okuyan öğrenciler istanbul’dan ankara’ya yürüdü. yürüyüş, ankara kurtuluş meydanı’nda bir mitingle sonlandırıldı. yürüyüş, özel yüksek okulların kapanmasına yol açan hareketin başlangıcı olarak kabul ediliyor.
• 1968'de aralarında deniz gezmiş’in de olduğu devrimcilerin gerçekleştirdiği ‘tam bağımsız türkiye için mustafa kemal yürüyüşü’ samsun’da başlayıp anıtkabir’de sona erdi. 12 gün ve 350 kilometrelik yürüyüş sonunda anıtkabir özel defterine şu ifade yazıldı: “büyük önder amerikan emperyalizmine karşı ikinci milli kurtuluş savaşımızda izindeyiz. milli kurtuluş savaşımız yok edilemez. onu yok etmek için bütün türk milletini yok etmek gerekir. tam bağımsız türkiye için mustafa kemal yürüyüşçüleri”
• 1969 yılında üniversiteli gençler, kocaeli istanbul arasında “montaj sanayisine hayır yürüyüşü”nü gerçekleştirdi. çeşitli fabrikaların önünde durup işçilerle bir araya gelerek, montaj sanayisine karşı “bilinçlendirme çalışması” yaptılar.
• 1991 yılında zonguldak’ta genel maden işçileri sendikası ile işveren arasındaki toplu iş sözleşmesinden sonuç alınamayınca yürüyüş kararı alındı. sendika, genel grevi sürdürmek ve hükümet ile konuyu görüşmek için 4 ocak 1991’de zonguldak’tan ankara’ya yürümeye başladı. 300 kilometre olarak planlanan madenci yürüyüşü, 5. gün olan 8 ocak’da sonlandırıldı.
• 2000 yılında boray uras, bağdat caddesinde trafik kazası geçirerek hayatını kaybeden kızı selin uras için istanbul’dan ankara’ya yürüdü. uras, yürüyüşü şu sözlerle anlatıyor: “hendek’ten itibaren hemen hemen bütün vilayetteki valiler ve emniyet, jandarma teşkilatı benle beraber yürüdü sayılır. o sırada devletten büyük destek gördüm çünkü ben bu yürüyüşü toplumsal farkındalık yaratmak üzere yapıyordum. tbmm’den de büyük destek geldi. ankara’ya varışımdan sonra tbmm’de tüm partilerin katılımıyla toplantı yapıldı. trafik kazalarını i̇nceleme komisyonu kurulması kararlaştırıldı. 67 vilayetin hepsi dolaşıldı ve trafik kazalarının nedenleri konusunda görüşmeler yapıldı. sonuçta bir toplumsal mutabakat sağlandı. i̇lgili kanunlar çıkartılmaya başlandı. bu kanunların başında da bilinçli taksir yasası çıkartıldı.”
• 2011 yılının 2 nisan günü artvin’den doğu karadeniz kervanı’nın yola çıkmasıyla başlayan “büyük anadolu yürüyüşü”, güney ege, mezopotamya, batı akdeniz, ege, doğu akdeniz, iç anadolu ve trakya kervanlarının yürüyerek ankara’ya varmasıyla son buldu. “anadolu’yu vermeyeceğiz” sözünün slogan edinildiği yürüyüşte “doğayı bir meta olarak gören kalkınma modelinin terk edilmesi” talep edildi. büyük anadolu yürüyüşü, 21 mayıs’ta gölbaşı’nda polis tarafından durduruldu. 7 haziran’da gölbaşı’ndaki eylemlerini sonlandıran gruptan 20 kişi, 10 haziran’da yüksel caddesi’nde bir basın açıklaması yaptı ve kurtuluş parkı’nda çadır kuracaklarını ilan etti. 11 haziran’da kurtuluş’ta gruba müdahale edildi.
• siyasetçi aylin kotil, seçim barajının kaldırılması için 2013 yılında 189 günde istanbul’dan ankara’ya yürüdü. kotil yürüyüşünü “yüzde 10 seçim barajının antidemokratik olduğuna inanıyorum. türkiye’deki mozaik meclise ne kadar yansırsa o kadar huzurlu bir ülke olur” sözleriyle özetleyecekti.
• 2013'te gezi eylemlerindeki polis şiddetini protesto amacıyla ve hayatını kaybedenlerin/yaralananların faillerini bulunması talebiyle 4 kişi antalya’dan yürüyüşe başladı. 32 gün ve toplam 1200 kilometre süren yürüyüş, 8 kişilik grup tarafından gezi parkında bir basın açıklamasıyla sonlandırılmak istendi ancak gümüşsuyu’nda polis müdahalesiyle karşılaşıldı.
• chp lideri kemal kılıçdaroğlu’nun, milletvekili enis berberoğlu’nun tutuklanması sonrası 15 haziran 2017’de ankara güvenpark’ta başladığı adalet yürüyüşü, 420 kilometrelik rotanın ardından 9 temmuz 2017 günü istanbul maltepe sahilinde sona erdi.