fotoğraflar ve demeçlerle halepçe katliamı
16 mart 1988 tarihinde halepçe’ye zehirli kimyasal gazlarla düzenlenen saldırıda en az 5 bin kişi hayatını kaybetti.
saldırının ardından yaşananlar ve söylenenler
saddam hüseyin liderliğindeki ırak’la iran arasındaki savaş sırasında ırak ordusunun düzenlediği el-enfal harekatı’nın hedefinde iran’a destek vermekle suçlanan kuzey ırak’taki kürtler bulunuyordu.
16 mart 1988 tarihinde halepçe’ye zehirli kimyasal gazlarla saldırı gerçekleştirildi. gaz bombalarını taşıyan 8 savaş uçağı tarafından halepçe’ye düzenlenen bombardıman sonucu en az 5 bin kişi öldürüldü.
“elma kokusu” katliamın ardından akıllarda kalan en çarpıcı kelime. bu, kimyasal saldırı neticesinde algılanan ve binlerce kişinin aniden ölümüne neden olan kokuydu.
“gazlı saldırıdan önce iki gün üst üste bildik bombalı saldırı yapılmıştı. kimyasal ali (saddam hüseyinin kuzeni ali hasan el-mecid) gazların etkisini artırmak için evlerin camlarını kırmayı planlamıştı sanki.
yakından baktığımda çoğunun birini korumaya çalışırken öldüğünü gördüm. korumaya çalıştıkları bebekleri, çocukları ya da eşleri de ölmüştü.
bu bombalardan birinin düştüğü bir odada yemek yeniliyordu.herkes ölmüştü; ama herşeyin bir-iki saniye içinde gerçekleştiği belliydi.
yaşlı bir adam ekmeğini ısırırken ölmüştü. bir başkasının ise gülümsemesi sanki bir fıkranın ortasında asılı kalmıştı.”
— bbc dış haberler editörü john simpson
saddam hüseyin, ırak’ın işgali sonrasında halepçe katliamı nedeniyle yargılandı. 2006 yılında duceyl katliamı davasında idam edildi. 1 mart 2010 tarihinde ırak yüksek ceza mahkemesi halepçe katliamı’nı soykırım olarak tanıdı.
“halepçe, katliam nedeniyle o dönemin simge kenti oldu. esasında iki yıl içerisinde sadece kürdistan federal bölgesi’nde -5.5 milyon nüfusu olan bir bölgeden söz ediyorum- 184 bin insan katledildi.
işte, halepçe katliamı, bu 184 bin kişinin katledildiği katliam serisinin, büyük enfal’in doruk noktasıydı. milyonlarca insan yerinden yurdundan göç etti.
sonra, devran döndü, kürt halkına karşı bu büyük katliamı gerçekleştirenler ırak halkları karşısında hesap vermek durumunda kaldılar.”
— hdp 24. dönem hakkari milletvekili adil zozani
halepçe katliamı sırasında türkiye’de kenan evren cumhurbaşkanı, turgut özal başbakan konumundaydı.
“insanlık dün halepçe’ye sessiz kalmıştı. bugün aynı duyarsızlığı halep konusunda yaşıyoruz.
kardeşlerinin acısını paylaşan, onlara kucağını açan hep türkiye oldu.
halepçe’den hemen sonra zulümden kaçan 500 bin ıraklı kürt kardeşimize, bugün olduğu gibi o zaman da kapılarımızı açtık.”
— recep tayyip erdoğan, 16 mart 2015
“halepçe katliamı yapılırken katar’da 53 islam ülkesi toplandı. türkiye’yi temsilen kenan evren katılmıştı. orada kimse halepçe katliamından bahsetmedi.” — sosyolog yazar ismail beşikçi
“turgut özal, sığınmacıların türkiye’ye alınmasına devlet yapısının şiddetle karşı koyduğunu,
kendisinin koyduğu ağırlıkla ülkemize kabul edilebildiklerini bana daha sonraları anlatacaktı.”
— gazeteci cengiz çandar