bağdat caddesi’nde kentsel dönüşüm
yazı: begüm say/140journos stajı
editör: can pürüzsüz/140journos
teşekkürler: dicle koylan
eğer 1930'lu veya 1950'li yıllar içerisinde bağdat caddesi’nde gezdiyseniz 5 katlı küçük binalar görmüşsünüzdür.
eğer 1970'lerde gezdiyseniz yeni yeni yapılmaya başlanan 6–7 katlı binalar görmüşsünüzdür.
80'lerde gördüyseniz bu sayı 8'e çıkıyor. endişe veren bu durumu çoğu kişi fark etmemiş olabilir.
2017'de görülen 10–15 katlı binalar için ‘artık bundan daha yüksek yapamazlar’ diye düşündüyseniz bu sayı 2019'da 20 ve daha üstü katlara çıkmış durumda.
bağdat caddesi’nde 2012 yılıyla beraber başlanan kentsel dönüşümün ilk yarası; 2016 yılında artan kiraların artık ödenemeyecek oranlara gelip çoğu mağazanın kapanmasıyla başladı. daha sonra bu mağazaların teker teker açılmaya ve caddenin eski popüler günlerine geri döndüğünü söyleyebiliriz. ancak istanbul’un ‘modernleşme çabası’ olan kentsel dönüşümün bağdat caddesi’ndeki etkisi diğer semtlere göre biraz daha farklı.
kentsel dönüşüm geçiren bağdat caddesi’nde ikamet ediyorsanız sabahları inşaat makinası sesiyle uyanabilirsiniz veya caddeye gezmeye gidiyorsanız yolunuzda inşaat makinasıyla veya molozlarla karşı karşıya kalabilirsiniz. kentsel dönüşüm, sosyo-ekonomik ve kültürel alanda diğer semtlerden daha yüksek konumda olan caddeyi hayatımızdan çıkarmaya çalışıyor gibi gözüküyor.
diğer yandan müteahhitler için bağdat caddesi adeta bir rant ve reklam kapısı. dicle koylan’ın “2012–2019 yılları arasında bağdat caddesi’nde kentsel dönüşüm” tezinde caddedeki dönüşümün diğer semtlerden farkının ada bazlı bir dönüşüm olmaması; adasal dönüşümün olmamasının sebepleri hem binalar arasındaki anlaşmazlık hem de kat sahiplerinin arsa payının %70 oranında olması.
koylan, tez aşamasında yaptığı mülakatları 3 bölümde ayırmış. dönüşümü geçirenler, dönüşüm aşamasında olanlar ve dönüşümü reddedenler. ancak dönüşümü reddedenler sayıca diğerlerinden az. bu mülakatlar sayesinde biz de bağdat caddesi’ndeki kentsel dönüşümü daha yakından görebileceğiz.
dönüşüm yüzünden kötü günler geçiren cadde halkı bu durumdan ne kadar şikayetçi olsalar da yapılan araştırmalarda bölgede yaşayanlar kentsel dönüşümü destekliyor.
peki insanlar neden dönüşümü istiyor?
bölge halkı ilk olarak yeni evlere sahip olmak istiyor. bağdat caddesindeki çoğu ev yıllar içerisinde yıpranmış olduğu için orada yaşayanlar yenilik=modernlik olarak düşünüyorlar. “yeni olsun, temiz olsun, bizim olsun” diyorlar.
ev sahipleri için diğer bir sebep ise; dönüşüm geçiren apartmanların kira fiyatları eskiye göre bir hayli yükseliyor. ev sahipleri bu durumdan memnun.
dönüşüm sonrası binalar
2017 yılında 7 katla başlayan ve günümüzde 20 katlara kadar çıkan binaların en büyük sorunu güvenlik. dairelerin sokaklara çok uzak olması. yani 20 katlı bir binanın 1. katı bile yüksek ve sokağa uzak olduğu için, sokakta olacak herhangi bir tehlikeli durumda seslenmenin hiçbir anlamı kalmıyor. sokağın sesini kimse duymuyor, koylan, bu durumun suç oranı düşük olan bağdat caddesi’nde bu oranın gün geçtikçe artacağını düşünüyor.bu yüzden yeni binalarda oturan kişilerin en büyük istekleri güvenlik.
- yeni yapılan binaların camlarının çok büyük olması binaların birbirine yakınlığı dolayısıyla gizliliğin kalmamasına da yol açıyor.
- ayrıca binalar yapılırken ilk olarak onay alabilmesi için yangın merdiveni alanı boş bırakılıyor ancak daha sonra bu binalara yangın merdiveni yerine ebeveyn banyoları yapılıyor bu banyolar hem çok konforsuz hem de yangın merdivenine açıldığı için güvenlik açığını oluşturuyor.
6306 yasası
kentsel dönüşümün bu kadar yaygınlaşmasının bir sebebi de 6306 yasası, bu yasayla birlikte bina sakinlerinin 2/3'sinin onayıyla bina dönüşüme gidebiliyor. geriye kalan 1/3 ise hissesini satabiliyor.
diğer yandan ise eğer apartmanda 1 kişi dönüşüme gitmek istiyorsa ve “depreme dayanıksızdır” raporu alırsa, o bina da dönüşüme gitmek zorunda kalıyor. 1999'dan önce yapılan çoğu bina bu raporu alabiliyor. ancak koylan’ın araştırmasına göre; aslında bazı binalar dayanıklı olmasına rağmen dayanıksızdır raporu alabiliyor. sebebi ise o zamanki teknolojiyle günümüzün teknolojisinin uymaması.
modernleşme uğruna yapılan kentsel dönüşüm’e birçok farklı yorum geliyor. kimileri için yeninin modernlikle alakası yok, bazıları ise eski yapıların korunması gerektiğini düşünüyor. ancak ekonomik kazanımlar her şeyin önüne geçtiği için kentsel dönüşümü hayatımızda görmeye devam edeceğiz. bu dönüşümün mağdurları ise kiracılar ve apartman görevlileri. kiracılar sürekli ev değiştirmek zorunda kalıyor, yeni yapılan binalarda ise apartman görevlileri için daireler yok.