ysk'nın aldığı kararla başlayan tartışmada 10 gündür neler oldu, taraflar hangi açıklamalarda bulundu?
140journos'tan "ysk krizi"
1yüksek seçim kurulu başkanı sadi güven, “genelgelerle oy pusulalarında ‘tercih’ mührü kullanılmasını öngörmelerine rağmen, bazı ilçe seçim kurullarının sandık kurullarına ‘tercih’ mührü yerine ‘evet’ mührü verdiğini öğrendiklerini” söyledi. bazı yerlerde kısmi de olsa bu şekilde oy kullanıldığını belirten güven, “yasa da buna izin verdiğinden ‘tercih’ mührü yerine ‘evet’ mührünün basıldığı oy pusulalarının da geçerli olmasına karar vermiştir. bazı sandık kurullarımızın da oy pusulalarının arka yüzlerini mühürlemeleri gerekirken ön yüzlerine mühür bastıkları anlaşılmıştır. yüksek kurul, bu oy pusulalarının da geçerli olmasını kararlaştırmıştır.” diye konuştu. ysk ayrıca sandık kurulu mührü taşımayan oy pusulası ve zarfların dışarıdan getirilerek kullanıldığı kanıtlanmadıkça geçerli sayılmasına karar verdi.
2kemal kılıçdaroğlu, “yüksek seçim kurulu üzülerek ifade edeyim, bu referandumu tartışmalı hale getirdi” dedi.
3erdoğan, “şimdi bazı televizyonlarda falan, aç tavuk kendini buğday ambarında sanarmış ya, bu neticeyi küçümsemeye gayret edenler var. boşuna uğraşmayın, atı alan üsküdar’ı geçti haberiniz yok” dedi.
4mhp’nin muhalif isimlerinden ümit özdağ, ysk önünde açıklama yaptı: “yüksek seçim kurulu’nun almış olduğu, bu gün ortasında oyun kurallarını değiştiren kararı kabul etmiyoruz, etmeyeceğiz de.”
5referandum sonucunun ardından “evet” destekçileri kutlama yaparken, “hayır” destekçileri seçimin adil ve özgür olmadığı gerekçesiyle eylemlere başladı.
1avrupa güvenlik ve i̇şbirliği teşkilatı (agit) “anayasa referandumunda idari kaynaklar evet kampanyası lehine uygunsuz olarak kullanıldı. medyada tarafların eşit şekilde yer almasına izin verilmedi; ysk’nın tarafsız içeriği engelleme yetisi ortadan kaldırıldı.anayasa referandumu uluslararası standartlara uyumun gerisinde kaldı. ysk’nın mühürsüz pusulalar hakkındaki kararının önemli bir güvenceyi ortadan kaldırdığını ve kanunla çelişkili olduğunu söyleyebiliriz.” açıklamasında bulundu.
2cumhurbaşkanı erdoğan, “agit diye bir örgüt var avrupa’da. şimdi bunlar kendilerine göre bir rapor hazırlıyorlar, ‘türkiye’deki seçimler şöyle olmuş böyle olmuş.’ önce haddinizi bilin haddinizi. sizin hazırlayacağınız o siyasi içerikli raporları, biz ne görürüz ne duyarız ne biliriz. biz yolumuza devam ederiz. (…) tencere tavacılar çıkmış ortaya. mağlubiyetin nasıl kutlandığını şimdi öğreniyoruz. tencere tava hep aynı hava devam ediyor.” dedi.
3meral akşener, “ysk suç işlemiştir. türkiye 71 yıl sonra 1946 seçimlerinde yaşanan skandalların 2017 örneğini yaşıyor. türkiye bu ayıbı sürdüremez” ifadelerini kullandı.
4chp genel başkan yardımcısı bülent tezcan, “milleti hukuk ekseninde rahatlatacak tek bir karar vardır; seçimin, yüksek seçim kurulu tarafından iptal edilmesidir.” dedi.
5kadıköy, beşiktaş gibi ilçelerde düzenlenen yürüyüşlerin öne çıkan söylemleri “hayır, daha bitmedi”, “hayır, biz kazandık” şeklinde oldu.
bunu da okuyunbugünlertürkiye, 16 nisan gecesi yeni bir döneme girdi. bugünlere dair neler hissediyoruz, en sık ne dinliyoruz?↗1ysk gerekçeli kararını açıkladı: “seçmene yüklenebilecek bir kusur olmamasına rağmen, anayasal hakkını kendisinden beklenen yükümlülüklere uygun olarak kullanan seçmenin oyunun geçerli sayılmamasının, yönetime katılma hakkının özünü ortadan kaldıracak bir sonuç yaratacağı açıktır.”
2chp’li bülent tezcan, “bu seçim de, şimdiye kadar açıklanan sonuçlar da gayrımeşrudur. dilekçemizi verdik. halkoylamasının iptalini istiyoruz” dedi.
3 ankara’daki ysk binası önünde toplanan ve istanbul çağlayan adliyesi içindeki il seçim kurulu’na gelen vatandaşlar, mühürsüz oy pusulası ve zarfların kabulüne ilişkin itiraz dilekçeleri verdi.
4 partisinin grup toplantısında konuşan devlet bahçeli, “verilen oyların seçmenlerin iradesinin tecellisinden sonra ve seçmenden kaynaklanan bir kusur olmaması nedeniyle geçerli sayılmasına karar verildiği açık ve anlaşılır bir üslupla milletimizle paylaşılmıştır. chp’nin zorlaması, 16 nisan’ı sabote etmeye çabalaması müflis ve yenik bir anla ışın tezahürüdür. sandıkta sonuç alamayanlar, şanslarını masa başında denemektedir. demokrasiden umudunu kesenler sokağa oynamaktadır.” ifadelerini kullandı.
5 chp grup toplantısında konuşan kemal kılıçdaroğlu ise cumhurbaşkanı erdoğan’ın “atı alan üsküdar’ı geçti” sözlerine hitaben: “şunu da kimse unutmasın; üsküdar’a geçen, çalınan atını geri alan köroğlu’dur. tarih çalınan atını üsküdar’dan geri alan köroğlu’nu yazar. atı çalan hırsızları asla yazmaz. (…) bu seçimin adı mühürsüz seçimdir, seçimin mührü yoktur.” dedi.
6 hdp grup toplantısında konuşan parti sözcüsü osman baydemir de “2,5 milyonu bulan mühürsüz oylar için 2014’te aldığın geçersiz kararının aynısını almazsan sen hakem değil tarafsın.” açıklamasında bulundu.
bunu da okuyunillüzyon“evet” kampanyasının istanbul’daki yansımaları ve “evet” mitinglerine katılan insanların portreleri↗1 ysk, chp, hdp ve vatan partisi’nin halk oylamasının iptaline ilişkin başvurularını reddetti. karar, 10 üyenin ret, bir üyenin kabulüyle oy çokluğu ile verildi. hdp, ysk başkanı ve üyeleri hakkında suç duyurusunda bulundu.
2 “evet’in meşru olmadığı yönünde halkı galeyana getirmek” suçlamasıyla sabah saatlerinde yapılan polis operasyonlarında 38 kişi gözaltına alındı.
3 oy ve ötesi, seçime ilişkin bulgularını kamuoyuyla paylaştı. organizasyonun yaptığı açıklamada “mühürsüz pusulaların geçerli sayılması yönündeki 298 sayılı seçim kanunu’na ve 135 sayılı genelge’ye aykırı olan karar, her türlü niyetten ve referandum sonuçlarına olası etkisinden bağımsız olarak, referandumun şeffaflığını ve hukuka uygunluğunu geri dönüşü olmayacak şekilde zedeledi.” denildi.
1 adalet bakanı bekir bozdağ, “chp aihm’e başvuru yapılabilir ama bu başvurudan netice alınamaz. çünkü türkiye’nin taraf olduğu sözleşme taraflara başvuru hakkı vermiyor. geçmişte mansur yavaş hadisesi var. o da anayasa mahkemesi’ne gidiyor ve aym bu konuda ‘ben buna bakamam, aihm’e de bu konu gidemez’ diyor. aihm başka bir başvuruda referandumun kendi incelemeleri dışında olduğuna hükmediyor. çok açık kararlarla ortaya konuşmuş bir durum.” açıklamasında bulundu.
2 avrupa konseyi genel sekreteri thorbjorn jagland, “hiçbir uluslararası kuruluşun herhangi bir ülkede bir referandumu geçersiz sayma imkanı yok.” dedi.
3 avrupa güvenlik ve i̇şbirliği teşkilatı (agit) oyların yeniden sayılması önerisinde bulundu.
4 chp’de başlayan sine-i millet tartışmalarına ilişkin bir açıklama da kılıçdaroğlu’ndan geldi. kılıçdaroğlu, “anayasa değişikliği ile ilgili uyum yasalarının, mecliste görüşülmesi yerine khk’larla düzenlenmesi durumunda genel kuruldan çekilme dahil her türlü tepkinin tartışılabileceğini” söyledi.
1 mühürsüz oy pusulaları ve zarflarının geçerli sayılması kararına itiraz edip referandumun iptalini isteyen chp, ysk’nın bu talebi reddinin ardından danıştay’a başvurdu.
2 chp üsküdar gençlik kolları, “bu hukuksuzluğa ve hileye boğulmuş referandumu tanımadığımız gibi; oldu bittiye gelen rejim değişikliğini sükunetle karşılayan, bizler kadar cesur olamayan yönetim anlayışını da tanımıyoruz. cumhuriyetin katil fermanının şenliklerle kutlandığı sıralarda üzüntülerini ifade edip, tek çözüm olarak bağımlı ve güdümlü yargıya başvurmak olan anlayışı da reddediyoruz. (…) cumhuriyet halk partisi genel merkez yönetimini bir an önce somut adım atmaya, harekete geçmeye davet ediyoruz.” açıklamasında bulundu.
3 başbakan binali yıldırım, “bu meselenin, milletin iradesine, kararına rıza göstermemek; demokrasiye gerektiğine kadar inanmamak anlamına gelir. çözümü başka mecralarda, başka yerlerde arama anlamına gelir. bunlar beyhude gayretlerdir. milletin kararını mahkemelerde şikayetle düzeltmek, demokrasinin bir yolu değildir. neticede, milletin kararının üzerine hiçbir mahkeme, karar ihdas edemez.” dedi.
1 ak parti genel başkan yardımcısı yasin aktay, yaptığı açıklamada “benim oyumun da çalınmış olabileceğini düşünüyorum. ‘evet’ oyları daha yüksek çıkmalıydı. ‘evet’i savunmuş birisi olarak evet oylarının benim düşündüğüm, hesapladığım kadar olmadığını düşünüyorum. muhtemelen ‘evet’ oyları sandık başlarında çalındı. insanların kanaatkar olmaları ve sonucu kabullenmeleri lazım.” ifadelerini kullandı.
2 chp grup başkanvekili levent gök, “adalet bakanı, hakimlere talimat veriyor. ‘chp, başvuruda bulunamaz’ demenin arkasında hakimlere bir tehdit vardır. hakimlere ‘bakın ha, sakın ha, yanlış yapmayın’ diyen bir anlayıştır bu. adalet bakanı, anayasal suç işlemiştir. hakimleri baskı altına almıştır. talimat vermiştir, tehdit etmiştir” dedi.
3 izmir’de referandum protestosuna katılan 7 kişi tutuklandı. tutuklananlar arasında belgeselci kazım kızıl da bulunuyor.
bunu da okuyuniki sandık arası “başkanlık sistemi”7 haziran seçimlerinden bugüne, partilerin politikalarının ve uğradıkları dönüşümlerin odağında süreç…↗1 ysk’nın kararlarına tepki göstermek için istanbul’dan ankara’ya yürüyen 25 yıllık doktor hülya şen, anıtkabir’e ulaştı. şen, yaptığı konuşmada “anayasa mahkemesi’ne yürüyeceğiz. seçim sonuçlarına itirazla başlamıştık, itirazımız devam ediyor. sorunun hukuksal çerçevede çözülmesine dair muhalefetin açıklamaları oldu. fakat ben cumhurbaşkanının anayasa tanımadığı bu ülkede, referandum sonuçlarının bu kadar şaibeli olduğu bu ülkede bu sonucu tanımıyorum. hukuk toplumla belirlenir. aym’nin bu konuda bir kararı olamayacağı yönünde açıklamalar var. bu beni ilgilendirmez. hukuk çerçevesi içerisinde bir çözüm olmayacağı aşikar.” ifadelerini kullandı.
2 kayseri melikgazi ilçe seçim kurulu başkanı vedat azgit, “ysk kararına göre, türkiye’nin doğusunda bulunan 32 ilde seçimler 16.00’da sonuçlandığından sandık sayım döküm işlemleri başladıktan sonra hatta birçok ilde yerde işlemler tamamlandıktan sonra ysk’nin iptal kararı aldığı açıktır. bu durumda sandık kurulunun haklı olarak yürürlükte bulunan ysk’nin genelgesi gereği mühürsüz zarf ve oy pusulalarını iptal etmesi gerekecektir. saat 17.08’de gönderilen ysk kararının geriye yürüdüğü kabul edilirse ysk genelgesine göre doğru olarak verilen sandık kurulu kararlarının iptali sonucu doğacaktır. kanunlar bile geriye yürümediği halde ysk kararları ile yürürlükteki mevzuata uygun olarak alınan her türlü kararın sonradan iptali durumu ortaya çıkacaktır. kanaatime göre, ysk kararları geriye yürümez. ysk kararının geriye yürümediği kabul edilirse aynı seçimde, farklı seçim çevrelerinde, farklı kuralların uygulanması söz konusu olacaktır. bu durumda da seçim sonuçları tartışmalı hale gelecektir.” değerlendirmesinde bulundu.
3 chp gaziosmanpaşa gençlik örgütü, “bizler referandum akşamı umutla ve inançla sandıkları terketmeyip ‘hayır’ için mücadele ederken, sayın genel başkanımızın yaptığı cılız, umutları bitiren, inançları yıkan açıklamalarını kabul etmiyoruz. bizler sokaklarda ‘hayır’ için mücadele verirken sadece cılız açıklamalar yapmakla yetinen chp genel merkezi’ni; bir an önce chp’nin özüne dönmeye, direnmeye ve mücadeleye davet ediyoruz.” açıklamasında bulundu.
1 ysk, chp’nin halk oylaması kesin sonuçlarının danıştay’a açılan dava karara bağlanana kadar açıklanmaması yönündeki talebini reddetti.
2 chp genel başkan yardımcısı erdal aksünger, “mücadelemizi hukuk dahilinde yaparken hangi mücadele meşruysa onu gerçekleştireceğiz.” dedi.
3 bekir bozdağ, chp’nin danıştay başvurusuyla ilgili “algı operasyonu yapıyorlar. chp, netice alacakmış gibi bir algı yaratmaya çalışıyor” dedi.
danıştay 10. dairesi, ysk kararının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle chp’nin yaptığı başvuruyu oy çokluğuyla reddetti. karar bire karşı 4 oyla alındı.