istasyon istasyon marmaray inşaatı
marmaray kapsamındaki çalışmalar sırasında haydarpaşa-gebze güzergahında eskiden 2 hat olan tren yolu 3 hata çıkarıldı. köprüler ve alt geçitler, 3 hatlı demir yolu geçişine uygun olarak yapılmadığı gerekçesiyle yenilendi. peki bu durum trafiği nasıl etkiledi? esnaf, banliyö hattı güzergahındaki çalışmalardan nasıl etkilendi?
güzergah üzerinde koruma kararı bulunan eserler yer alıyor
haydarpaşa-gebze ve sirkeci-halkalı arası demiryolu hatlarının endüstriyel demiryolu mirası kapsamında koruma altına alınması için birleşik taşımacılık sendikası ve mimarlar odası 30.07.2007 tarihinde koruma kurullarına başvuru yapmıştı.
haydarpaşa-tuzla arası demiryolu hattı ve tesislerini değerlendiren istanbul v nolu kültür varlıklarını koruma kurulu, 05.07.2010 tarih 2655 sayılı kararı ile haydarpaşa tuzla arasındaki birçok demiryolu yapısını (üst geçit köprü) ve parseli, tarihi eser ve sit alanı olarak tescilledi.
istanbul v nolu kültür varlıklarını koruma kurulu 05.07.2010 tarih 2655 sayılı kararında; haydarpaşa iskele binasının, erenköy, göztepe, feneryolu, suadiye, bostancı ve kızıltoprak istasyon binası ve lokalinin tescilli olduğuna karar vermişti. yine istanbul v koruma kurulu’nun kararına göre hattın üzerindeki tarihi köprüler de korunması gereken eserler arasına alınmıştı.
2016 itibariyle güncel durum — 140journos haritaladı: haydarpaşa-gebze banliyö hattındaki marmaray çalışmaları nasıl ilerledi, süreç içinde kamuoyu gündemine hangi konular geldi?
mart 2017 itibariyle güncel durum
ocak 2018 itibariyle güncel durum
inşaat sesinin çevre binalara daha az gitmesi ve güvenlik amaçlı istinat duvarlarının yapımı sona erdi, rayların döşeneceği zeminin sağlamlaştırma işlemleri tamamlanıyor. hat sayısının 2'den 3'e çıkarılması kapsamında köprü ve alt geçitlerin yenilenmesi, istasyonların yapımı ve rayların döşenmesi şeklinde özetlenebilecek çalışmalar devam ediyor.
söğütlüçeşme
3 hatlı demir yolu geçişine uygun hale getirilmesi amacıyla kadıköy’de yeldeğirmeni’ni ayrılık çeşmesi’ne bağlayan uzun hafız sokak üzerindeki köprü ile rasimpaşa’yı acıbadem’e bağlayan halitağa caddesi üzerindeki köprü 2016'da söküldü. köprüleri oluşturan taşlar tek tek sökülerek numaralandırıldı. söküm ve taşıma işlemleri anıtlar kurulu’nun kararı ve onayı ile yapıldı. çalışmaların sona ermesiyle yeni köprüler hizmete sokuldu.
halitağa caddesi’ndeki bir otoparkta görevli olan mehmet can kurtaran, caddenin marmaray çalışmaları nedeniyle trafiğe kapatılmasına ilişkin olarak haziran ayında (2016) verdiği röportajda, “caddenin en önemli üç ana yolundan biri olduğunu” belirterek, “halitağa caddesi girişi kadıköy’ün en önemli girişlerinden biridir. burayı kapatırken insanlara alternatif bir geçiş güzergâhı sunmadılar. insanlar zorunluluktan araçlarıyla farklı yöne giriyor. her gün bu caddede en az 3–4 defa kavga çıkıyor. bizim işlerimiz de esnafın geri kalanı gibi yarı yarıya düştü.” ifadelerini kullandı.
kuaför metin çiloğlu ise “müşterilerim araç ile gelmekte oldukça zorlanıyor. yaya trafiğine de kapanırsa işlerimiz çok daha büyük oranda düşecek. insanlar alternatif yollarla uğramak istemeyip, kuaföre gelmeyi erteleyebilir.” dedi.
araçlarıyla taşköprü ve acıbadem caddesi’nden kadıköy merkeze ulaşmak isteyen sürücülerin, köprünün yıkılması nedeniyle halitağa caddesi’ni kullanamadıkları için, hayrullah efendi sokak’ı; yeldeğirmeni yönünden taşköprü ve acıbadem caddesi’ne geçmek isteyen sürücülerin ise ali kalfa sokak’ı kullanmak istemesi, tek yönlü olan bu sokakların kesişim noktalarında gün içerisinde trafik yoğunluğuna ve sık sık sürücüler arasında yol kavgalarına neden oldu.
halitağa caddesi üzerinde, yayalar için, çalışma koşulları izin verdiği çerçevede, açık bir geçiş yolu bulunduruldu. bu yol, çalışmalardaki ilerleme durumuna bağlı olarak zaman zaman kapatıldı ve yayalar da ali kalfa sokak ile hayrullah efendi sokak’a yönlendirildi.
halitağa caddesi’ndeki çalışmalar tamamlandıktan sonra ayrılıkçeşme’den kızıltoprak’a giden taşköprü caddesi de bir süre trafiğe kapatıldı, tren yolunun üzerinde yer alan cadde yenilenerek hizmete açıldı.
kızıltoprak
marmaray projesi kapsamında yıkılan kızıltoprak alt geçidi, genişletildikten sonra tekrar açıldı. kızıltoprak hasan amir sokak’ta bulunan yaya alt geçidi de çalışmalar kapsamında kapatıldı; yayalara hizmet veren bir başka geçit ise istasyon arkası caddesi’nde açıldı.
suadiye
suadiye’deki ayşe çavuş köprüsü de yıkıldı ve yerine yeni bir alt geçit inşa edildi.
“suadiye istasyonu kapandığı için işlerinin kötüye gittiğini” söyleyen esnaf cemal kıvanç “çalışmalar nedeniyle çevreye çok fazla toz yayıldığını” belirterek, “çalışmalar sadece bizi değil bu çevredeki bütün esnafı etkiledi. eskiden daha kalabalık bir müşteri yoğunluğu vardı. bunun dışında köprüler de yıkılıyor. yaya ve araç trafiği kapatıldığı için dükkâna kimse uğramaz oldu. bizim isteğimiz en kısa zamanda çalışmaların tamamlanması” ifadelerini kullandı.
bostancı
bostancı istasyonu yakınında 20 yıldır kafe işleten nazmi acar, ağustos ayında (2016) verdiği röportajda “çalışmalar nedeniyle işlerin gittikçe kötüye gittiğini” söyledi. müşteri sayısının düşmesinden şikâyetçi olan acar, “eskisi kadar müşteri gelmiyor. müşterilerle konuştuğumuz zaman da istasyon yüzünden gelmediklerini söylüyorlar. artık otobüsleri ya da minibüsleri kullanıyorlar. bu yüzden bize uğrayamıyorlar. biz daha erken bitmesini isteriz ama 2018’de biteceğini söylüyorlar. beklemek zorundayız” diye konuştu.
proje kapsamında 24 mart 2017 yılında yıkılacağı bildirilen bostancı köprüsü ise ilan edilen tarihte yıkılmadı.
erenköy
erenköy istasyonu’nda gazete ve dergi satan ilhan aktaş da “satışların durgun olduğunu” belirtiyor. “eskiden bin gazete sattığını” söyleyen aktaş, “bu sayının yarıya indiğini” söyledi istasyonların açılmasını ve insanların eskisi gibi trenleri kullanmasını isteyen aktaş, şöyle konuştu: “burada 3–4 ay zaten kimse yok. yeni yapılan ve yıkılan binalar var bunlar yüzünden eski müşterilerimiz de gitti. karşımdaki, yanımdaki kısacası etrafımdaki bütün esnaf oldukça mağdur. buraya bir yetkili gelmedi, gazeteciler falan geldi. bizim isteğimiz bir an önce buranın bitmesi.”
aralık 2016'da erenköy istasyonu yakınında bulunan ve tarihi taş bir köprü olan ethem efendi caddesi köprüsünün de söküm çalışmalarına başlandı. köprü 3 mart 2017 tarihinde tekrardan hizmete girdi.
ethem efendi köprüsü, bağdat caddesi ile şemsettin günaltay caddesi arasındaki bağlantı yolu görevini görüyordu. caddenin kapatılması ile işlerinin olumsuz etkilendiğini söyleyen mahalle esnafı şikâyette bulundu.
caddenin yaya trafiğine kapatılması ile müşteri sayısının azaldığını söyleyen esnaf necati kılıçarslan, “bir proje yapılmadan önce alt yapı hazırlığının yapılması gerekiyor. ama burada böyle bir durum söz konusu değil. bırakın hazırlığı, bizim köprünün yıkılacağından caddenin de kapatılacağından haberimiz olmadı. bir sabah gelip çalışmalara başladılar. müşteri sayısı azaldı. iki arkadaşımız dükkânını kapattı” diye konuştu. caddede büfe işleten muhammed yılmaz da şikâyet eden başka bir esnaf. bir ay boyunca 15 bin lira zarar ettiğini söyleyen yılmaz, “burası normalde de çok kalabalık olmayan bir cadde. ama şimdi çıkmaz bir sokak oldu. vatandaşlar artık burayı kullanmıyor. doğal olarak bizim işlerimiz de düştü. böyle giderse işler daha kötüye gidecek”dedi. zücaciyelik yapan orhan yıldırım da “erenköy’de yoğunlukla yaşlı nüfus ikamet ediyor. bu cadde zaten çok hareketli değildi. kapandıktan sonra da iyice tenhalaştı. benim dükkânım köprünün altında yer alıyor. yıllardır buraya alışveriş için gelen müşterilerim vardı. ama yol kapanınca gelemiyorlar. bize haber vermeden ansızın çalışmalar başladı. kiramı ödeyemez duruma geldim. bu mağduriyet nasıl giderilecek. bunun düşünülmesi gerekiyor” şeklinde konuştu.
vatandaşların şikâyetlerini değerlendiren erenköy mahalle muhtarı necla alp üstün, marmaray projesi ile beraber sadece erenköy’de değil tüm kadıköy’ün olumsuz anlamda etkilendiği ifade ederek, şöyle konuştu: “çalışmalar 1 ay önce başladı. ama çok hazırlıksız oldu. cadde aniden araç ve yaya trafiğine kapatıldı. erenköy’de yaşlı vatandaşlarımızın nüfusu yoğun. onlar çok fazla şikâyet etti. çünkü erenköy istasyonu yaya alt geçidi onlar için uygun değil. düz zemin bir yaya yolunun yapılması gerekiyordu. kadıköy belediyesi caddeye de paralel olan bir yaya yolu yapacaktı ama çalışma alanı özel mülke dâhil olduğu için bu proje gerçekleşemedi. ancak şimdi bir yaya yolumuz var. vatandaşlarımız rahat bir şekilde karşıdan karşıya geçebiliyor. cadde üzerindeki esnafımızın şikâyetleri devam ediyor. şirket ile görüştük. çalışmaların belirlenen süreden önce bitirileceğini söylediler”
göztepe
göztepe istasyonu’nun kenarında kırtasiye işleten anıl doğan ise “istasyon ve kentsel dönüşümden dolayı işlerimizde gözle görülür bir düşüş var” diyerek, “istasyon yıkılacak mı? yıkılmayacak mı? benim gibi çevre halk da yıkılmasını istemiyor. yıkmasalar iyi olur.” ifadelerini kullandı.
marmaray kapsamında 2017 eylül ayında trafiğe kapatılan göztepe istasyon köprüsü (tütüncü mehmet efendi caddesi) ocak 2018 itibariyle tekrar trafiğe açıldı. göztepe istasyon binasının çatısına binayı koruma amaçlı kubbe yerleştirildi. tarihi binanın restore edilip teknik açıdan marmaray projesine uygun hale getirilmesi amaçlanıyor.
ocak 2018 itibariyle marmaray projesi kapsamında söğütlüçeşme’den, pendik’e kadar tüm istasyonlarda ray ve durak çalışması hızla devam etmekte.
mart 2019 itibariyle güncel durum
haydarpaşa
tıbbiye caddesi üzerindeki haydarpaşa köprüsü, marmaray projesi kapsamındaki yenileme çalışmaları nedeniyle i̇stanbul büyükşehir belediyesi ulaşım koordinasyon müdürlüğü’nün utk2018/15–27 sayılı kararı ile nisan 2018’de araç ve yaya trafiğine kapatılmıştı. yıkılan köprü yerine yapılan marmaray projesine uyumlu yeni köprünün bir bölümü ulaşıma açıldı. demir ayaklar üzerine oturtulan köprü ve eskisine göre daha geniş olan köprü üsküdar’dan kadıköy’e yine tek yönde hizmet verecek. rasimpaşa mahallesi (yeldeğirmeni) sakinlerinin yoğun olarak kullandığı ve proje kapsamında kaldırılan hamza yerlikaya durağının ne zaman yeniden hizmete açılacağı ise henüz belli değil. yenilenen köprüde yayaların gara erişimini sağlayan merdivenlere yer verilmedi. gar çalışanları hem ibb’ye hem de tcdd 1. bölge müdürlüğü’ne dilekçe yazarak asansör talep etti.
istanbul arkeoloji müzeler müdürlüğü denetiminde haydarpaşa garı ve peronlarda arkeolojik kazılar yapıldı. kazılarda roma, bizans ve osmanlı dönemine ait çok sayıda tarihi bulguya ulaşıldı.
öte yandan, trenlerin depolara çekilmesinin ardından tıbbiye caddesi’ni kadıköy’e bağlayan demiryolu üst köprüsünün yenilenmesi için sökülen rayların yerine yeni raylar döşendi. zemin düzeltme faaliyetleri tamamladı.
ayrılık çeşmesi
gebze-halkalı banliyö hatlarının birleştirilmesi kapsamında, marmaray ayrılık çeşmesi istasyonu 21 ocak 2019 tarihinden itibaren yolcu kullanımına kapatılmıştı. yaklaşık 1,5 ay kapalı kalması öngörülen istasyonda iett otobüsleri ile ücretsiz ulaşım sağlanabiliyordu. istasyon 1 mart 2019 tarihinde yolcu kullanımına tekrar açıldı.
kızıltoprak
fiziki yetersizlikler nedeniyle hat üzerinde kızıltoprak’ta bir durak yapılmamasına karar verildi. kızıltoprak istasyonu yerine yolcular söğütlüçeşme ve feneryolu duraklarını kullanabilecek.
kartal
haydarpaşa-gebze banliyö hattının açılış töreni 12 mart’ta kartal’da yapıldı. açılışın ardından trene binen cumhurbaşkanı erdoğan, kartal’dan maltepe istasyonu’na kadar ilk seferi kendisi yaptı.
kaynak: gazete kadıköy (erhan demirtaş, mertcan cömert,ahmet kodan, gökçe uygun, ipek çavuş)
derleme: can pürüzsüz/140journos, aylin bulek/140journos stajı, ece saltık/140journos stajı