kuzey #1

bölüm 1 · değişim

istanbul kuzeye doğru genişliyor. şehrin kuzey ormanları’nı içine alan bölgede 3. köprü tamamlandı, kuzey marmara otoyolu bağlantı yolları ve 3. havalimanı inşaatları ise sürüyor. 140journos “kuzey” video serisinin ilk bölümünde bölgedeki değişimi inceliyor: yerleşim bölgeleri, ağaçlık, sulak alanlardaki değişimler ve bölge sakinleriyle röportajlar...

3. köprü ve 3. havalimanı projelerine ilişkin kamuoyunda öne çıkan açıklamalar

3. köprüye yönelik tepkiler

yıllar boyu kamuoyunda tartışma yaratan konulardan biri, istanbul’a 3. bir köprünün yapılmasıydı. projeye, bölgedeki ağaç kesimleri ve yapılaşmanın önünü açılacağı gerekçesiyle başta kuzey ormanları savunması, mimarlar odası, tmmob gibi sivil toplum organizasyonları olmak üzere birçok platform muhalefet gösterdi.

“eğer 3. bir köprü olayını düşünecek olursak, bu tem’in kuzeyindeki bölgede kalan akciğerimizi yok edilmesi demektir ve bu ciddi bir yanlıştır. iki bunu bekleyen bazı mahvirlere yeni rant alanları veya rant haritaları sağlama olayıdır. bundan kaçınmayı ben sevgili dostum sayın keski’ye de tavsiye ediyorum.” — ibb başkan adayı erdoğan, 1994 yılı

köprünün trafik sorununun çözümüne etkisine dair görüşler

1ulaştırma, denizcilik ve haberleşme bakanı ahmet arslan 20 ağustos 2016’da yaptığı açıklamasında ağır vasıtaların sabah 4 saat, akşam 4 saat 2. köprüyü kullanamadıklarını, bu süre zarfında beklemek zorunda kaldıklarını ve bunun trafik ve keşmekeşe neden olduğunu belirtti: “asıl onu da engellemiş olacağız. dolayısıyla 7/24 bütün ağır vasıtalar bu köprüyü hiçbir saat kısıtı olmadan (yavuz sultan selim köprüsü’nü) kullanacaklar ki o sadece köprüdeki trafiği değil, istanbul’un o kısıt saatlerde bekleyen araçlarında ayrı bir keşmekeş oluşturmamasını sağlamış olacak. bu köprüye o yükü aldığımızda elbette ki hem fatih sultan mehmet köprüsü’nün hem 15 temmuz şehitler köprüsü’nün trafik yükünü azaltmış olacağız.” bakan, ağır vasıtaların şehrin içinden geçişini önleyerek emisyonu azaltacaklarına ve istanbul’un omuzundan kirliliği alacaklarını söyledi. başbakan binali yıldırım da 3. köprü açılış konuşmasında “köprünün özelliği şu: şimdi fsm’den geçen bütün kamyon otobüs tırlar yarından sonra şehir içine giremeyecek. böylece istanbul trafiği biraz daha rahatlayacak.” ifadelerini kullandı.

“açılışını yaptığımız yavuz sultan selim köprüsüyle denizin üzerinden 3. defa şu anda avrupadayız, asyaya geçeceğiz. kıtaları birleştiriyoruz. bu köprü hem tekerlekli araç geçişini hem raylı systemini birlikte sağlıyor olması bakımından kendi alanında dünyada öncü bir köprü.” — erdoğan, 26 ağustos 2016, yavuz sultan selim köprüsü açılışı

2 kuzey ormanları savunması’nın 25 ağustos 2016'da yaptığı basın açıklamasında “iki köprünün çözemediği trafik problemini 3. köprü çözmez. köprüler trafiği azaltmaz, kendi trafiğini yaratır. çünkü köprülerin taşıdığı yolcu değil, araçtır. transit geçişlerin 3. köprüye kaydırılması istanbul trafiğini rahatlatmaz. çünkü transit trafiğin payı boğaz geçişinin yalnız %2 yada 3’üdür. istanbul trafiğindeki sıkışıklık toplu taşımacılığın yaygınlaştırılmamasından kaynaklanmaktadır.” ifadeleri yer aldı.

köprünün ormanlara ve sulak alanlara etkisi üzerine görüşler

1 kuzey ormanları savunması’nın aynı basın açıklamasında ayrıca “artan nüfus, trafik sıkışıklığını çözemeyeceği gibi suyumuzu ve havamızı da tüketecektir. 3 milyondan fazla kesilecek ağaç; ormanların yok olmasına, sellerin artmasına, içme suyu havzalarının daralması ve kirlenmesine, su havzalarının sığlaşmasına neden olacaktır.” ifadelerine de yer verildi.

2 orman mühendisleri odası istanbul şubesi yönetim kurulu üyesi ali sukas ise konuya ilişkin açıklamasında “kuzey marmara otoyolu güzergahı biliyorsunuz 4–5 defa değişti, bağlantı yolları yoktu ilave edildi ve her defasında da kamulaştırma maliyetinden kaçmak için proje %80–90 oranında devlet ormanlarına yüklendi. ormanlar tahrip edildi.” diyor.

“bu alanları, ormanları, yok ettiğimiz zaman 50 yıl sonraki istanbul’u bugünden yok ediyor olacağız.” — osman tolga, film yönetmeni, bölge sakini

istanbul’a yeni havalimanı inşaası ihtiyacına yönelik görüşler

1 erdoğan, köprü açılışındaki konuşmasında “3. havalimanı’nın dünyanın en büyük havalimanı olacağını” belirterek “inşallah ilk etap da 90 milyon yolcu, 2018’in başında açıyoruz. tamamı bittiği zaman 150 milyon yolcu kapasiteli yeni havalimanımıza kavuşuyoruz, 150 milyon. dünyanın ilk üçü, bir numara bittiği zaman olacak.” dedi.

2 2014 yılında üçüncü havalimanını üstlenen cengiz-kolin-limak-mapa konsorsiyumundan limak yatırım yönetim kurulu başkanı ebru özdemir “bu yılı sabiha gökçen 24 milyon, atatürk havalimanı 55 milyon yolcuyla bitirebilir. dünyadaki yolcu sayısı yüzde 5 artıyor, türkiye’de son 10 senedir yüzde 14 artıyor. türkiye’nin trafiği böyle artmaya devam edecekse, muhakkak yeni bir havalimanına ihtiyaç var. eğer bu havalimanı 2017 sonunda bitmezse, istanbul bitecek, hiçbir yere uçamayacağız.” dedi.

havalimanının ormanlara ve sulak alanlara etkisi üzerine görüşler

1 doç. dr. kubilay kaplan verdiği bir röportajda proje inşaat alanının beyoğlu, zeytinburnu ve bayrampaşa ilçelerinin toplam alanından daha büyük olduğunu dile getirmişti. havalimanı inşaatının yapılacağı bölgenin bir kısmının geçmişte taş ocakları ve madenlerle tahrip edilmiş olması, beraberinde “bölgenin zemin bakımından inşaata uygun olmadığını, bu yüzden maliyetinin de çok yüksek olacağı” eleştirilerine yol açtı. proje, “orman ekosisteminden su ekosistemine kadar geri dönüşü olmayan doğal tahribat yaratacacağı” gerekçesiyle eleştiri konusu oldu:

“bu proje, ekolojik bir felaket yaratır. nereden bakarsanız bakın usulsüz, hukuksuz bir proje. bu havalimanı nereye yapılmaz diye sorsanız işte buraya yapılmaz denir.” — mücella yapıcı

2 kuzey ormanları savunması, “yaşam, doğa, çevre, insan ve hukuk karşısında 3. havalimanı projesi” çalışmasında şu ifadelere yer vermekte:

“çed raporda (sf: 162 ve 164) yılın 107 günü kuvvetli rüzgâr, 65 günü ise yoğun bulutlu olan bu kıyı bölgesinde hava taşımacılığı ve piste iniş ve kalkışların fiziksel çevre şartları bakımından ne denli sorunlu olabileceğine dikkat çekilmektedir. meteoroloji mühendisleri odası başkanı sıtkı erduran da, mevcut verilere bakıldığında meteoroloji yönünden yeni havalimanı yerinin uygun gözükmediğini düşünmektedir. yerel halk ile çeşitli zamanlarda yapılan mülakatlarda da bölgenin çoğunlukla fırtına şiddetinde rüzgârlı ve yoğun sisli olduğu belirtilmiştir.”

3 havalimanına yönelik bir diğer eleştiri de bölgenin kuş göç yolları üzerinde yer alması kaynaklı. kuş göç yollarından kaynaklı riskler kamuoyunda tartışılırken demeç veren doğa derneği genel direktörü engin yılmaz, “göçmen kuşlar, her yıl iki kere yaptıkları binlerce kilometrelik yolculuklarını, son buzul çağından bu yana aynı rotalar üzerinden sürdürüyor. deniz üzerinden göç edemeyen milyonlarca kuş ise istanbul gibi darboğazlarda yoğunlaşıyor. kuşların doğal göç rotalarını, beslenme ve dinlenme alanlarını değiştirmeyi iddia etmek, ciddiye alınamayacak ölçüde bilimsel gerçeklerden uzak bir açıklama” diyerek “iddia edilenin aksine, havalimanı üzerinde oluşacak sıcak hava termalleri yüzünden kartallar, leylekler gibi süzülerek uçan kuşların bu noktada daha fazla toplanma riski var. doğanın yok olmasına sebep olanlar, uçakların kuşlara çarpması sonucunda meydana gelecek kazaların ve buna bağlı kuş ve insan ölümlerinin vebalinden de çekinmiyorlar” ifadelerini kullandı.

“biz hayvanlarla, ağaçlarla beraber yaşamanın bir yolunu bulmak durumundayız. kalkınma ve medeniyet, eğer safi betondan ibaret hava alamadığımız bir şeye denirse, yeşilleri sadece tatillerde ya da televizyon ekranlarında görebileceksek, bu kalkınma ve medeniyet olamaz” — kuzey ormanları savunması üyesi balaban cerit

ipucu · 140journos SO’dan tüm fotoğraf ve video hikayeler için, so.140journos.com’u ziyaret edin. hikaye güncellemelerinden haberdar olmak içinse, instagram.com/140journos’u takip edin.

ilginizi çekebilir

serinin 2. bölümü

köprü ve havalimanı inşaatları sonrası uydu görüntüleriyle kuzey ormanları (26 ağustos 2016)

140journos derlemesi, bu inşaatlar öncesinde bölgede çekilen uydu görüntüleri ile inşaatların devam ettiği günlerde çekilen uydu görüntülerini karşılaştırmaya olanak sağlıyor. yerleşim bölgelerinde, ağaçlık alanlarda ve su havzalarında meydana gelen değişimler bu uydu görüntülerinde görülebiliyor. derleme, “ekümenopolis: ucu olmayan şehir” belgeselinde konuşan şehir bilimcilerin görüşlerine de yer veriyor.

yap işlet devret modeli üzerine 140journos içerikleri