8 firari asker ve 21 yıllık flashback: kardak krizi

8 firari asker ve 21 yıllık flashback: kardak krizi

15 temmuz gecesi 8 askerin helikopterle dedeağaç’a kaçması ve yunanistan’a iltica (politik sığınma) talebinde bulunmasıyla, çanlar türkiye-yunanistan ilişkileri için çalmaya başlamıştı. darbe girişiminden sonra bu 8 asker, suriyeli mülteci krizi ve ab ile imzalanan geri kabul anlaşması çerçevesinde türkiye-yunanistan ilişkileri hızlı bir düşüşe geçti. 2 şubat 2017'de mevlüt çavuşoğlu, kardak’ı ziyaret eden yunanistan savunma bakanı’na “aklını başına toplasın” dedi.

veri derleme: irem aydemir/140journos

15 temmuz gecesinden itibaren, türkiye bu askerlerin iadesi için devamlı yunanistan’a talepte bulunmuş, yunanistan ise evrensel insan hakları çerçevesinde buna çekimser yaklaşmıştı.

çünkü yunanistan karar mercileri, 8 askerin türkiye’ye iade edilmesi durumunda haklarının ihlal edileceğini, adil bir şekilde yargılanmayacaklarını ve hatta hayatlarını kaybedebileceklerini düşünüyordu.

daha önce 3 askerin iadesine karar verilmiş ve temyiz başvurusunda bulunulmuştu. 5 askerin ise iade edilmemesine karar verilmişti.

yunanistan yüksek mahkemesi, temyiz mahkemeleri başsavcısı antonis liogas’ın itirazı üzerine, türkiye’ye iadeleri yönünde karar verdiği üç askerin iade kararını temyiz sürecinde bozdu.

buna göre, 15 temmuz gecesi helikopterle yunanistan’a giden 8 asker türkiye’ye iade edilmeyecek. areios pagos yüksek temyiz mahkemesi’nin olumsuz kararı nihai olduğundan, hiç kimse tarafından değiştirilemez. eğer türkiye tarafından benzer bir suçlamayla iddianame hazırlanırsa, yunan yargı mercileri bu iddianameyi, emsal hüküm olması nedeniyle dikkate almayacak. bu yüzden, askerlerin tekrar yargılanabilmeleri için farklı suç gerekçeleri ile farklı bir iddianame hazırlanması gerekiyor.

8 askerin akıbeti

mahkemenin serbest bırakılmalarına karar vermesine rağmen sığınma talepleri bakılana kadar üç ay boyunca olimpiako horio polis merkezinde tutulacakları açıklandı. askerler, serbes bırakılma talebinde bulunmuştu.

bugün ise yeni bir gelişme oldu: yunanistan’ın asliye hukuk mahkemesi, 8 askerin tutuklu kalmalarına karar verdi. umumi güvenlik tehlikesi gerekçesiyle mahkeme, askerlerin serbest bırakılmamalarına karar verdi. önümüzdeki günlerde askerlerin avukatlarının karara itiraz etmeleri bekleniyor.

türkiye bunu nasıl karşıladı?

dışişleri bakanlığı’ndan gelen yazılı açıklama

t.c. dışişleri bakanlığı, resmi internet sitesinde konuya ilişkin bir açıklama yayımladı. “bağımsız türk yargısı önüne çıkmasına engel olan bu kararı protesto ediyoruz.”

21 yıl sonra ikinci kardak krizi

ocak 1996'da yunanistan ile türkiye arasında figen akat isimli türk bandıralı bir gemi kardak kayalıkları’nda karaya oturdu. türk ve yunan kurtarma ekipleri arasında çıkan anlaşmazlık sonucu, şimdi “kardak krizi” olarak adlandırdığımız kriz patlak verdi ve iki ülkeyi savaşın eşiğine getirdi. halen, kıta sahanlığı sebebiyle bu anlaşmazlık sürüyor, çünkü kardak kayalıkları, kara yüzölçümü çok küçük olmasına rağmen iki devletin deniz sınırında kritik bir konumda; bodrum’un 7, kalimnos’un ise 9 kilometre açığında bulunuyor.

30 ocak 2017'de, 1996'da öldürülen 3 yunan askerini anma amaçlı savunma bakanı panos kammenos, kardak’ta çelenk bıraktı. aynı gün hulusi akar da oraya ziyarette bulundu ve kardak kayalıkları’na yaklaşmak isteyen yunan sahil güvenlik gemisini, bölgede devriye gezen türk sahil güvenlik botu engelledi.

yunanistan’da yayın yapan ‘www.star.gr' adlı haber sitesi, yunanistan savunma bakanı panos kamenos’un bu sabah çelenk bıraktığı kardak kayalıklarına, bir gün önce yunan sat komandolarının zodyak botla tam teçhizatlı olarak yaklaştığı haberini verdi. türk ve yunan sahil güvenlik botlarının dalaşının hemen ardından, kilimli (kalimnos) adası’ndan sat komandoları bölgeye gelerek inceleme yaptı.

it dalaşı

iki ülkeye ait savaş uçaklarının birbiri çevresinde burgu gibi dönüşlerle taciz için manevra yapması anlamında kullanılan uluslararası ilişkiler terimidir.

yunanistan hava kuvvetleri komutanı hristos hristodulu’nun eşlik ettiği savunma bakanı panos kammenos’u taşıyan helikopter, tsi 08.20’de kardak kayalıkları’nın olduğu bölgeye geldi ve 21 yıl önceki kriz sırasında ölen üç yunan askerinin anısına ege denizi’ne çelenk bıraktı.

bu arada kathimerini gazetesinin haberine göre, türk uçakları kammenos’u taşıyan helikopteri taciz etti.

genelkurmay başkanı hulusi akar, haftasonu kardak kayalıkları’nı ziyaret etmek istemiş, bu sırada kalimnos’daki (kilimli) anma törenine katılan bir yunan botu da akar’ı taşıyan hücum botunu engellemeye çalışmıştı. dünse kardak’ı aşarak türk karasularına giren iki yunan botu, bölgedeki türk askerlerinin engellemesiyle geri döndürülmüştü.

“karasularımız ihlal edildi”

yunanistan savunma bakanlığı, kardak’ı ziyaret eden genelkurmay başkanı akar’ın da bulunduğu hücum botlarının yunan karasularını ihlâl ettiğini iddia etti.

türk tarafı da yunan botlarının türk karasularını ihlal ettiğini savunuyor.

genelkurmay başkanı orgeneral hulusi akar, kardak kayalıkları’nı ziyaret etti. dha’nın aktardığına göre, yunan botunun, orgeneral akar’ın kardak’a girmesini önlemeye çalışması gergin anların yaşanmasına neden oldu.

dha’nın aktardığına göre, kilim adası’nda anma törenleri düzenlenirken bir yunan botu, akar’ı taşıyan hücum botunun önüne geçti. yarım saat süren gerginlikten sonra akar, bodrum’a geri döndü.

ege denizi’nde tansiyonu yükselten bu olayın ardından yunanistan savunma bakanlığı’ndan bir açıklama geldi. tsk’ya mensup özel kuvvetleri taşıyan iki hücum botunun imia’ya (kardak) yaklaşarak yedi dakika boyunca orada kaldığı ve yunan karasularını ihlâl ettiği belirtildi.

tsk’nın akar’ın ziyaretiyle ilgili yaptığı açıklama ise şöyle:

“genelkurmay başkanı orgeneral hulusi akar, kara, deniz ve hava kuvvetleri komutanları ile birlikte 29 ocak 2017 tarihinde, aksaz deniz üs komutanlığı ve donanma komutanlığı bağlısı gemilerde inceleme ve denetlemelerde bulunmuştur.

orgeneral akar, tsk olarak ege denizinde icra etmiş olduğumuz tüm faaliyetlerde deniz alaka ve menfaatlerimizin korunmasında daima dostluk ve barışı göz önünde bulundurduğumuzu belirtmiştir.

ilaveten ülkemizin ve milletimizin hak ve menfaatlerinin karada, denizde ve havada korunması için tsk’nın azim ve kararlılıkla, gayret ve çabalarını artırarak sürdürmekte olduğunu vurgulamıştır.

orgeneral akar, ayrıca tsk’nın bölgemizde etkin, caydırıcı ve saygın bir güç olduğunu da ifade etmiştir.

kamuoyuna saygı ile duyurulur.”

türkiye tarafından gelen tepkiler

“savunma bakanı aklını başına toplasın”

dışişleri bakanı mevlüt çavuşoğlu, yunanistan ile yaşanan gerilim konusunda savunma bakanı panos kammenos’a “savunma bakanı aklını başına toplasın” dedi.

panos kammenos, yunanistan başbakanı aleksis çipras hükümeti döneminde iktidar ortağı da olan radikal sağ partinin başkanı, aynı zamanda yunanistan’ın savunma bakanı.

hürriyet’ten hande fırat’a konuşan çavuşoğlu, şu ifadeleri kullandı:

“biz bu istikşafi görüşmeleri hep devam ettirdik. bu bakan sürekli tahriklerde bulunuyor. yunanistan eskiden beri tahrik edici şeyler yapıyor. biz komşumuzla gerginlik olmasın diye aklıselim davranıyoruz. çoğunu gündeme bile getirmiyoruz. ancak kardak konusunu fırsat bilerek durumu tırmandırıyorlar. savunma bakanı aklını başına toplasın. aklıselim davranmamızı suiistimal etmemeleri lazım. gereken cevabı vermesini de biliriz.”

“bakan’ın tavrı yeni değil. biz bu tavırlarını çipras’a da söyledik, söylüyoruz. iki ülke arasında ihtilaflı konular konuşarak çözülmeli. sağduyulu olmak lazım. durum tırmanırsa, allah korusun istenmeyen bir kaza olursa bunun telafisi de olmaz. büyük bir olgunluk içinde davranıyoruz. yunan savunma bakanı da olgunluk içinde hareket etmeli.”

yunanistan savunma bakan yardımcısı geiorge papadakis’in talimatıyla, yunan özel birliğindeki paraşütçülerin 2 şubat günü, kardak kayalıklarına yaklaşık iki mil uzaklıktaki psemiros ile istanköy (kos) adaları arasındaki bölgede uçaktan atlayarak tatbikat yaptığı görüldü.

dışişleri bakanlığı sözcüsü: “gerekli adımları bundan sonra atacağız”

kardak kayalıkları ile ilgili olarak son günlerde yaşanan gelişmeleri yorumlayan atılım üniversitesi işletme fakültesi dekanı ve uluslararası ilişkiler bölüm başkanı prof. dr. hasan ünal, “yunanistan’ın türkiye ile ilgili varsayımlar yaparak ve türk ordusunun zafiyet içinde olduğunu düşünerek krizi tırmandırma girişimlerinde bulunmasının yunanistan’a pahalıya mal olabileceğini düşünüyorum” dedi

“ısrarla söyledikleri şu, ‘1996’daki hatamızı yapmayacağız. 1996'da türkiye’den korktuk ve geri çekildik kardak’ta. bu defa geri çekilmeyeceğiz. onlar için hazırladığımız sürprizlerimiz var, silahlarımız var, daha hazırlıklıyız ve onlar bunu görecekler.’ bunları dinlediğim zaman aklıma şu geliyor, varsayımlar üzerine dış politika belirlemek çok tehlikelidir. varsayımlar ve yanlış algılar üzerine dış politika belirlediğinizde çok ağır bedeller ödeyebilirsiniz. ab’den bugünkü dünyada medet beklemek çok komik bir şey. yunan bakan konuşmasının bazı yerlerinde, ‘biz nato üyesiyiz’ diyor. ama biz de nato üyesiyiz. dolayısıyla yunanistan’ın varsayımları yanlış gibi geliyor.”

dişişleri bakanlığı sözcüsü büyükelçi hüseyin müftüoğlu, yunanistan’ın ege’deki asker indirme talimi hakkında yunan medyasında yer alan haberlere ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“1947 paris barış antlaşması, silahsızlandırılmak koşuluyla italya tarafından yunanistan’a bırakılmış olan istanköy (kos) adası üzerinde her türlü askerî eğitim faaliyetini yasaklamaktadır. dolayısıyla, istanköy’e yönelik bu tatbikat uluslararası hukukun açık bir ihlalidir. bu çerçevede; komşumuz yunanistan’ı gerginliklere yol açacak, tırmanma potansiyeli bulunan tek taraflı, uluslararası hukuka aykırı, altından kalkamayacağı eylemlerden kaçınmaya davet ediyor; ülkemizin, ege denizi’ne yönelik siyasi ve hukuki pozisyonlarına uygun olarak, gerekli görülecek adımları bundan sonra da atmaktan imtina etmeyeceğini bildiriyoruz.”

başbakan binali yıldırım, 3 şubat’ta yaptığı açıklamalarda şu ifadeleri kullandı:

“coğrafya kaderdir, komşumuzu seçemiyoruz. mevcut olanla geçinmeyi başarmamız lazım. türkiye, yunanistan ile ilişkilerini bozacak hiçbir davranış içinde değil. zaman zaman karşı taraftan gelen aşırı abartılara, tahriklere de gülümseyerek cevap veriyoruz. bunu yanlış okumamaları lazım.”

8 askerin iade edilmemesi yönündeki yargı kararını türkiye açısından hayal kırıklığı olarak nitelendiren yıldırım, şöyle konuştu:

“bu konuda sayın çipras’a da bir mektup gönderdim. bu kararın bir kez daha hukuk içerisinde gözden geçirilmesini ve bunların iadesi yönünde bir sonuç beklentimizi ifade ettim.”

kardak krizine ilişkin ise şu ifadeleri kullandı:

“savunma bakanının gidip oralarda, kayalıklarda poz vermesinin bizim açımızdan hiçbir anlamı yok. ege’deki 130 tane irili ufaklı kaya parçası. bunların kimliği bile yok, kime ait olduğu bile belli değil. ege ile ilgili sorunun çok köklü bir geçmişi var. biz sorunları sürekli ön plana çıkarıp, bunun üzerinde yapıcı bir komşuluk ilişkisi inşa edemeyiz. sorunları değil ortak geleceği, ortak menfaatleri konuşmamız lazım. bunlara yoğunlaşmamız gerekiyor. ama türkiye’ye karşı hasmane tutum kimden gelirse gelsin, türkiye’nin verecek cevabı her zaman vardır.”

halkın kurtuluş partisi’nden tepki

ege’deki 18 adanın yunanistan tarafından işgal edildiğini belirten halkın kurtuluşu partisi (hkp) genel sekreter yardımcısı tacettin çolak, genelkurmay başkanı orgeneral hulusi akar ile kuvvet komutanlarının geçen 29 ocak’taki kardak kayalıkları ziyaretini sert bir dille eleştirdi.
 
 halkın kurtuluş partisi genel sekreter yardımcısı tacettin çolak, bir grup parti üyesiyle, yunanistan’ın 2004 yılından bu yana işgal ettiğini ileri sürdüğü ege’deki 18 adayla ilgili bodrum belediye meydanı’nda basın açıklaması yaptı. ‘emperyalistler, işbirlikçiler geldikleri gibi gidecekler’, ‘yeni sevr’e karşı yaşasın ikinci kurtuluş savaşımız’, ‘kahrolsun abd, ab emperyalizmi’ sloganları atan 11 kişilik grup, ellerinde ‘ege adalarının işgaline sessiz kalmak, vatana ihanettir’, ‘lozan kazanımı 18 adanın işgaline göz yumanlar halkın iktidarında mutlaka hesap verecekler’ yazılı dövizler taşıdı.

hkp genel sekreter yardımcısı tacettin çolak, şöyle konuştu:

“genelkurmay başkanı, silah ve mühimmat doldurulmuş adalarımız olmasına rağmen, oraya da çıkamadan dönüp geliyor ve bu milletin ulusal onuru maalesef ayaklar altına alınıyor. ege’nin bir yunan gölü olmadığını savunuyoruz. lozan’ın 12. maddesi ile birlikte asya kıyılarından 3 mil uzaklıktaki ege’deki kara parçalarını türkiye’ye bırakan anlaşma uyarınca bu adaların türk toprakları olduğunu biliyoruz. uluslararası sözleşmelerle de bu adalar türkiye’ye bırakılmış yerlerdir. 29 ocak’ta maalesef kuvvet komutanları ve genelkurmay başkanı turistik gezi dahi yapamadan geri dönmüşlerdir. oraya savaşmaya gidilmesi gerekir. ancak, savaşmaya değil de sanki ‘paşa paşa’ sıvışmaya gitmişlerdir.”

türk emekli astsubay yunanistan’da casus olduğu gerekçesiyle gözaltında

yunanistan’ın atina yakınlarındaki elefsis limanı’nda askeri tesislerin fotoğraflarını çektiği gerekçesiyle türk bayraklı kuru yük gemisinin baş çarkçısı emekli astsubay 55 yaşındaki cengiz uygur gözaltına alındı.

yunanistan’da yayın yapan ‘www.vimatisko.gr' adlı sitenin haberine göre; 5 gün önce izmit’ten aldığı demir malzemesini elefsis limanı’na boşaltmak için giden 85 metre uzunluğunda ve 13 metre genişliğindeki ‘m/v makbule ana’ isimli kuru yük gemisinin baş çarkçısı cengiz uygur, casusluk suçlamasıyla gözaltına alındı. uygur’un askeri tesislerin fotoğraflarını çektiği iddiasıyla gözaltına alındığı belirtildi.

konuyla ilgili yunanistan’daki türk büyükelçiliği’nin de tercüman ve avukatla görüştüğü, türk dışişleri bakanlığı’nın da bilgilendirildiği bildirildi. cengiz uygur’un 2 gün içinde pire’deki mahkemeye sevk edileceği belirtildi. geminin ise halen elefsis limanı’nda olduğu kaydedildi.

ege’deki mülteci sorunu devam ediyor

3 şubat’ta, çeşme’den sakız adası’na yasa dışı yollardan lastik botla geçmeye çalışan 62 mülteci sahil güvenlik tarafından yakalandı.

muğla’nın bodrum ilçesi’nden yunanistan’ın istanköy adası’na (kos) geçmeye çalışırken akıntı yüzünden sürüklenmeye başlayan lastik bottaki 56 mülteci, kardak çevresinde nöbette bulunan türk sahil güvenlik ekipleri tarafından sabah karşı 4 sıralarında fark edildi ve mültecilerin işlemlerinin tamamlanmasının ardından muğla il emniyet müdürlüğü yabancılar büro amirliği’ne teslim edilecekleri belirtildi.

yunanistan, yasa dışı yollardan ülkelerine giren 40 mülteciyi geri itme yöntemiyle zorla bota bindirip, meriç nehri üzerinden edirne’ye gönderdi. türkiye göç idaresi yetkilileri yunanistan’ın iki ülke arasında imzalanan geri kabul anlaşmasını ihlal ederek son 4 ayda 3 binden fazla sığınmacıyı meriç nehri üzerinden botlarla türkiye’ye ‘geri ittiğini’ söyledi. dha’nın haberinde, mültecilere yunan askerlerin kötü muamele ettiği belirtildi.

ilginizi çekebilir