geri kabul anlaşması ve vize serbestisi

merkel ve erdoğan ikilisi arasındaki satrançta merkel, mülteci geri kabul anlaşması ile avrupa’ya akın eden mültecilerin daha kontrollü giriş yapmalarını amaçlıyordu. erdoğan ise bu anlaşmanın karşılığında türk vatandaşlarına sağlanacak vize serbestisine odaklanmıştı. bu maçın izleyicileri arasında; türkiye’de ya da yunanistan’da zor şartlarda yaşayıp akıbetinin ne olacağını bilemeyen mülteciler, bu krize ilaveten ekonomik kriz ve avrupa’nın baskısı altında kalan yunan başbakanı aleksis çipras ve bu üç lideri eleştiren muhalifleri yer alıyor. geçen yıl ab fasıllarımızı masaya yatırırken, bugün “senin her yerin yaptırım olsa ne yazar?” noktasındayız. 140journos, darbe girişiminden sonra ab ile ilişkilerimizdeki kırılmaları derledi.

veri derleme: irem aydemir/140journos

geri kabul anlaşması

ekim 2015'da merkel ve erdoğan tarafından temelleri atılan 1:1 geri kabul anlaşması 18 mart 2016'ta yürürlüğe girdi. ab’nin türkiye’ye verdiği sözler arasında, 3 milyar euro’yu aynı yıl içinde, diğer 3 milyar euro’yu 2018'de türkiye’ye hibelemekti. bunun gerçekleşmediğini türkiye tarafı sık sık dile getirirken, savlarına vize serbestisini de ekliyorlardı. bunun karşılığında türkiye, ab’ye giriş yapan mültecilerin kontrolünü daha sıkı yapacaktı ve ab-türkiye arasında “1 mülteciye karşılık 1 mülteci” ekseninde bir değişim gerçekleşecekti.

vize serbestisi

geri kabul anlaşmasının ve türkiye’nin ab üyeliği sürecinin ekseninde muğlak bir noktada duran vize serbestisi, türk vatandaşları’nın ab’ye girişlerinde vize gerekliliğini ortadan kaldırmayı amaçlıyordu. bunun için oluşturulan 72 kriterden 5'i eksik kalmıştı. avrupa komisyonu’nun özellikle ‘terörün tanımının değiştirilmesi’ üzerine daha dar kapsamlı bir düzenleme talebi türkiye tarafından reddedilmiş ve iki tarafı bir yol ayrımına getirmişti.

terör tanımı

türkiye, görüşlerine daha yakın duran avrupa konseyi genel sekreteri thorbjorn jagland’ın himayesinde ‘terörün tanımı konusunun müzakere edilmesini, vize sürecinin bundan bağımsız devam etmesini’ önerdi.

türkiye, avrupa komisyonu’na, “avrupa konseyi aramızda dürüst arabulucu olsun” dedi. türkiye, ayrıca, “terörün tanımı ile ilgili atılabilecek adımları bir eylem planına bağlayalım” teklifini de götürdü. avrupa komisyonu’ndan bu konuyla ilgili bir geri dönüş bekleniyor.

türkiye, terörün tanımı haricindeki 4 kriterle ilgili olarak ekim ayında çalışmalar başlayacaktı, ancak bu gerçekleşmedi.

4 kriterde atılacak adımlar şöyleydi:

• kişisel verilerde ‘istismar’ değişikliği
  kişisel verilerin korunması kanunu’nda değişiklik yapılacak. yasada, verilerin istismarının önlenmesi için bazı değişiklikler gündeme gelecekti.
• europol anlaşması
  europol ile işbirliği anlaşması imzalanacak ve bu anlaşma kısa sürede tbmm’den geçecekti.
• güney kıbrıs’ın şerhi
  suç bağlantılı konularda adli işbirliği anlaşması imzalanacaktı. bunun için, güney kıbrıs’ın bu konuda şerhini kaldırması bekleniyordu.
• etik kanunu
  yolsuzlukla mücadele kapsamında siyasi etik kanunu çıkarılacaktı.

bu süreçte türkiye, vize serbestisinin gerçekleşmemesi üzerine daha sert tutumlar sergilemeye başladı.

müzakerelerin askıya alınması

sonuç olarak avrupa parlamentosu başkanı ve merkelin bu yıl gerçekleşecek seçimlerdeki rakibi martin schulz, türkiye’nin ab üyeliği müzakereleri askıya alındığını açıkladı.

ab bakanı ömer çelik, şu ifadeleri kullandı:

“ap’nin bugün müzakerelerin durdurulmasına ilişkin aldığı karar hiçbir hukuki bağlayıcılığı olmayan, dar görüşlü, vizyonsuz siyasi bir karardır.”

erdoğan, ap başkanı martin schulz’un türkiye’nin demokratik olmadığını söylediği açıklamalarına tepki gösterdi:

“kimsin sen ya? neymiş orada bir parlamentonun başkanı. sen türkiye adına ne zamandan beri karar verme yetkisine sahip oldun? ne diyor, şu terbiyesize bak ‘yaptırım uygularız’ diyor. senin her yerin yaptırım olsa ne yazar? geç kalıyorsun geç. biz de bu saldırıya cevap olarak onların kullandığı ne kadar maşa ne kadar hain varsa hepsinin başını eziyoruz; ezeceğiz.”

ilginizi çekebilir