alman şansölyesi baskı altında: merkel’in eleştirilen türkiye siyaseti
bugün almanya şansölyesi angela merkel, iktidar ve muhalefet kanatlarından siyasetçilerle görüşmek üzere ankara’ya geldi ve ab-türkiye ilişkileri gündemindeki konular konuşuldu. merkel, türkiye siyaseti nedeniyle almanya’daki muhalifleri tarafından sık sık eleştiriliyor.
veri derleme: irem aydemir/140journos
öncelikle, küresel trendlerimiz aşırı sağ ve zenofobi (yabancı düşmanlığı) avrupa birliği ülkeleri ve türkiye arasındaki ilişkiyi de etkiliyordu. darbe girişiminden sonra türkiye’de yaşanan değişimler de bu ilişkiye büyük ölçüde zarar verdi. merkel ve erdoğan, hep satranç oynayan iki turnuva yarışmacısı gibi algılandılar; hamlelerini iyi hesaplamaları ve piyonlarını iyi kullanmaları gerekiyordu. bu, birçok bilim insanı tarafından realpolitik ile açıklandı; güce, maddiyata ve faydacılığa dayanan politika. erdoğan ve merkel arasındaki bu satranç maçı sırasında, durumdan çok da olumlu etkiler sağlayamayan aktörler vardı: suriyeli mülteciler, yunanistan, türkiye muhalefeti ve avrupa’daki solcular.
merkel’in ankara ziyaretinin nasıl karşılandığına ve avrupa’daki genel havaya bir göz atalım:
baskı altındaki merkel
schulz
almanya başbakanı angela merkel’e ilk eleştiri, bu yıl gerçekleşecek seçimlerdeki rakibi sosyal demokrat parti (spd) başbakan adayı martin schulz’dan geldi. merkel’e yaptığı çağrıda, hukukun üstünlüğüne dikkati çekerek, bu konuda yaşanan ihlalleri gündeme getirmesini istedi. schulz, şu ifadeleri kullandı:
“almanya nato ortağımıza net olarak söylemeli: biz, türkiye’de hukukun üstünlüğü, adil yargılama, basın özgürlüğü ve temel haklara saygı konusunda ısrarcıyız.”
schulz, iktidara gelirse sağ popülistler ve aşırı sağla kesinlikle koalisyon kurmayacağını dile getirmişti.
almanya’da kamuoyu anketlerine göre, %50’si spd hükümetiyle shulz’u, %34'ü merkel’i başbakan olarak görmek istiyor. cdu/csu koalisyon hükümetini görmek isteyenlerin oranı ise %39.
wagenknecht
alman sol parti lideri sahra wagenknecht ise, merkel’in türkiye’ye yapacağı ziyaret ile cumhurbaşkanı erdoğan’a yaranmaya çalıştığını öne sürdü. rheinischen post gazetesine konuşan wagenknecht, şu ifadeleri kullandı:
“almanya’da birçok kişi, radikal dinci terör nedeniyle endişe duyuyor, ancak federal başbakan radikal islamcıları ve tehlikeli militanları desteklediği bilinen islamcı bir otoritere şirin görünmeye çalışıyor.”
özdemir
yeşiller eş başkanı cem özdemir ise, merkel’e muhalefet ile de görüşme çağrısında bulundu. merkel’in sivil toplum aktörlerine destek olması gerektiğini kaydeden özdemir, heilbronner stimme gazetesine yaptığı açıklamada, ziyaretin cumhurbaşkanı erdoğan tarafından kendisine destek ziyareti olarak sunulacağını söyledi. özdemir, şu ifadeleri kullandı:
“merkel’in türkiye gezisi bir çalışma ziyareti olarak adlandırılıyor, ama şunun bilinmesi gerekir ki, erdoğan bu ziyareti referandum için kullanacaktır.”
maiziere
federal içişleri bakanı thomas de maiziere ise merkel’in ziyaretini savundu. türkiye’de demokrasinin durumu ve yargı konularının endişe verdiği belirten de maiziere, muhalefetin eleştirilerine karşılık, merkel’in tavsiyeye ihtiyacı olmadığını ve türkiye’de ne yapması gerektiğini bildiğini söyledi. passauer neue presse gazetesine türkiye’nin nato üyesi olduğunu ve terörle mücadelede önemli bir ortak olduğu kaydeden alman içişleri bakanı, şu ifadeleri kullandı:
“türkiye milyonlarca sığınmacıya kapılarını açtı. bunu unutmamak gerekir.”
merkel’in ankara’da ele alacağı söylenen konular:
alman basınında yapılan değerlendirmelere göre, merkel’in türkiye ziyaretindeki en önemli konu geri kabul anlaşması olacak. görüşmede, almanya’ya sığınma başvurusunda bulunan nato’da görevli türk askerlerinin durumu, incirlik üssü’nde görevli tornado keşif uçaklarının elde ettiği görüntülerin doğrudan türkiye’ye verilmesi, 15 temmuz darbe girişimi sonrasında fethullah gülen’e ait kuruluşların almanya’da yakın takibi, basın özgürlüğü ve tutuklu gazeteciler, türklere ab ülkelerine girişte vize serbestisi, terörle mücadele kapsamında almanya’daki pkk faaliyetleri, mit’in almanya’da yaptığı öne sürülen fişleme çalışmaları ve ditib imamlarının gülen taraftarları hakkında bilgi toplayarak ankara’ya gönderdiği yönündeki iddiaların gündeme gelmesi.
incirlik’teki tornado keşif uçakları
almanya federal meclisi’nden çıkan tezkerenin ardından 10 aralık 2015'te schleswig holstein eyaletindeki jagel üssü’nden yola çıkan tornado keşif uçakları, adana’daki incirlik üssü’ne gelmişti. türk-abd ortak savunma tesisi olan incirlik üssü’nde, ışid’e yönelik keşif uçuşu yapan tornado tipi uçaklar ve airbus a400m tipi nakliye uçağı ile 200 asker bulunuyor. ayrıca almanya, incirlik’te konuşlu tornadolar için uçak pisti; askerler için de karargah kurulmasına talep etmişti.
bu keşif uçakları, almanya ile türkiye arasında pyd’nin askeri koluna yönelik hareketlilikle ilgili görüntülerin verilmediği iddiasıyla yaşanan gerginlikte de rol oynamıştı.
görüşmelerde neler oldu?
başbakan yıldırım ile almanya başbakanı merkel’in görüşmesinde ön plana çıkan fikir birlikleri, mart 2016'da yürürlüğe giren geri kabul anlaşmasının tekrar canlanması ve kıbrıs’taki müzakerenin hızlanması; görüş ayrılıkları ise, merkel’in güçlerin ayrılığının önemine dikkat çekmesi; yıldırım’ın ise “biz hukuk devletiyiz. hatalar olabilir ancak kasıt olamaz” demesiydi.
yıldırım, şu ifadeleri kullandı:
“avrupa birliği aday ülkesi olduğumuz için ilişkilerimizin tekrar canlandırılması, günlük birliğinin yenilenmesi ve 2016 mart’ında yapılan anlaşmanın önümüzdeki aylarda tekrar güncellenmesine ilişkin değerlendirme fırsatı bulduk.
fetö ile ilgili mücadelede almanya’nın daha çok desteğine ihtiyacımız var. türkiye bir hukuk devletidir. hukukun çerçevesinde bütün sorumlular, suçlular değerlendirilecek ve hak ettikleri cezayı bulacaklardır. uygulamalarda bu kadar büyük bir olayın yüzbinlerce sorumlunun içinde olduğu bu durumda bir hatalar olabilir ancak; kasıt söz konusu olamaz. intikam duygusuyla hareket etmeyeceğiz. geçtiğimiz hafta yaptığımız düzenlemeyle yargı yolunu ohal’e rağmen açmış bulunuyoruz.
bu örgütler avrupa ülkelerinde rahatça faaliyetlerini sürdürebiliyorlar. bunlar, türkiye’nin bugün başını ağrıtıyor. gelecek zaman içerisinde bütün avrupa için büyük bir tehdide dönüşebilir.
avrupa’nın güvenliği, türkiye’den geçiyor. türkiye 3 milyon mülteciye ev sahipliği yapıyor. türkiye bir anlamda avrupa birliği’nin hem göçler, hem terör tehdidi bakımından engelleyen ülke konumunda.
bizim de büyük bir arzumuz birleşik, adil yönetim sağlanmış bir kıbrıs. hem avrupa’nın, hem türkiye’nin, hem de yunanistan’ın arzu ettiği bir çözüm olacaktır.”
angela merkel ise şöyle konuştu:
“halkın demokrasi için nasıl siper olduğunu gördüm. bundan sonra atılacak siyasi adımlarda ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğünün, güçlerin ayrılığının ne kadar önemli olduğunun dikkate alınmasını istiyoruz.
türkiye’de 3 milyonu aşkın mülteci var. iki taraf için de 18 mart 2016 tarihli anlaşmanın canlı tutulması gerekiyor. belki de türkiye’nin beklediği kadar hızlı akmasa bile, 3 milyarın 2.2 milyarı harcandı. gaziantep’te mültecilerin durumuna baktığımızda bu paraya her gün ihtiyaç var. biz bu nedenle destek olmak istiyoruz. almanya mülteci kabul etmeye devam edecek. her ay 500 mülteciyi kabul etmeye karar verdik.
gülen hareketiyle sıkıntılarımız olduğunda ve türkiye bize kanıtlar verdiğinde, emniyet teşkilatlarımız bunu birlikte görüşmeliler. uzun yıllar boyunca diyanet tarafından gönderilen imamların eğitimi hakkında işbirliğimiz oldu. böylece orada yaşayan türk insanlarının bu kişilerle işbirliği halinde olmaları gerekiyor.
kıbrıs’ta müzakere sürecinin hızlanması gerekiyor. bir sonuç elde edilmesi, yunanistan ve kıbrıs ve bütün avrupa birliği için önemli bir konu. suriye ve ırak’taki gelişmeleri de ele aldık. gelişmeleri destekleyerek kalıcı çözümlerin bulunması gerekiyor. halep’teki korkunç olaylardan sonra hassas da olsa bir barış durumu var. almanya’da yaşayan çok sayıda türk kökenli insan nedeniyle bu işbirliğimizi sürdürme yükümlülüğümüz var görüş ayrılıklarımız olsa bile.”
merkel’in muhalefetle yaptığı görüşme
cumhuriyet halk partisi
kılıçdaroğlu ile merkel arasında almanya büyükelçiliği rezidansında gerçekleşen görüşme yaklaşık 50 dakika sürdü.
merkel’in, 15 temmuz darbe girişimi sonrasında neler yaşandığını sorması üzerine kılıçdaroğlu, süreçle ilgili detaylı bilgi verdi.
ohal uygulamalarının olduğu bir ortamda sağlıklı bir referandumun yapılıp yapılamayacağının sorulduğu kılıçdaroğlu, ohal’e karşı olduklarını, bu ortamda referandumun zor olacağını ifade etti.
kılıçdaroğlu’nun, “referandumdan hangi sonucun çıkmasını bekliyorsunuz?” sorusuna, “hayır çıkması için uğraşıyoruz, bu konuda kararlıyız, hayır çıkacak.” yanıtını verdi.
kılıçdaroğlu, ilişkilerin canlandırılması, vize konusunda türkiye’ye yaşatılan zorlukların ortadan kaldırılması gerektiğini belirtti.
“referandum sürecinde chp’nin nasıl bir kampanya yürüteceği” sorusu üzerine kılıçdaroğlu, gönüllülerle bir kampanya yürüteceklerini dile getirdi.
kılıçdaroğlu, türkiye’deki barış sürecinin neden sonlandırıldığına ilişkin bir soru üzerine ise kapalı kapılar arasında yürütülen bir sürecin neden bittiğini bilmediklerini söyledi. kılıçdaroğlu, chp’nin söz konusu sürece demokrasi ve özgürlükler çerçevesinde baktığını aktardı.
görüşmede, kılıçdaroğlu’nun bir gazeteye verdiği demeçte, merkel’in ziyaretine atfen, “belki de gelmesinin nedeni yine erdoğan’ı desteklemektir, ona yardım etmektir.” ifadeleri de gündeme geldi. merkel’in söz konusu demeçle ilgili kılıçdaroğlu’na, “ben sadece iktidarla değil, muhalefetle de görüşüyorum. türkiye’deki tabloyu tam görebilmek için sizinle de görüşmekten memnuniyet duyuyorum.” dediği kaydedildi.
halkların demokratik partisi
merkel, hdp diyarbakır milletvekilleri idris baluken, mithat sancar ve bazı hdp milletvekilleri ile de görüştü. görüşme, yaklaşık 1 saat sürdü.
kaynak: dha, aa