Türkiye'nin nüfus, ekonomi, toplum, hak, siyaset ve kamu-özel iş birliği proje verileri.
↗ 100belgesel↗ Kentsel Dönüşümfotoğraf öyküsüTÜRK TİPİ
KENTSEL
DÖNÜŞÜM↗ Sis Atma O.Ç.fotoğraf öyküsü«SİS ATMA O.Ç.»↗ arşiv · derlemeMOTORİZE ÇETELERİN ÖNCESİ: MAFYA BABALARItürkiye’nin eski mafya babaları ve kabadayıları↗ e-kitap · 140journos anılarıDOĞU PERİNÇEK’LE 10 BİN KİLOMETREkısmen iktidar çekimlerinden yol anıları↗ belgesel↗
çizgi film↗ marka↗ belgesel↗ belgesel↗ belgesel↗ belgesel↗
çizgi film↗ çizgi film↗
belgesel↗
belgesel↗ İtibardan Tasarruf belgeselibelgesel↗ belgesel↗ 6 şubat serisi↗
adnan oktar serisi↗ belgesel↗ e-kitap · dava dosyasıKEDİCİK: TURNİKE SİSTEMİbir belgeselin arkasındaki senarist dosyası · 2022 gerekçeli karar↗ belgesel↗
çizgi film↗ marka↗ belgesel↗ belgesel↗ oyun↗ belgesel↗ engellendi↗ belgesel↗ belgesel↗ çizgi film↗ siyasi profiller↗ belgesel↗ belgesel↗ belgesel↗ mockumentary↗ türk ifşabelgesel↗ Yaktın Bizi Reis belgeselibelgesel↗ çizgi film↗ marka↗ Hayırsız Ada belgeselibelgesel↗ Killa belgeselibelgesel↗ Atanamayan Öğretmen belgeseli belgesel↗ Esenler Otogar: Alt Kat belgeselibelgesel↗ Tarih Tekerrürbelgesel↗ Penis Haritasıbelgesel↗ Gezi ParkıGEZİ
PARKI
SERİSİ↗ Bitmeyen Ekonomik KrizBİTMEK BİLMEYEN KRİZ$=6,12↗ Baraj Yapılabilir Hasankeyfarşiv · video↗ Kaderin Üstünde Bir Kaderbelgesel serisi↗
140journos ekibi ID.Buzz ileID.BUZZ İLE SAHADAYIZ#REKLAM
salgının 100 günüe-kitap↗ göz kırpmadan: 202Xvideo art↗ bkz: ekşi sözlükbelgesel↗ Günün duvar kağıdıgünün duvar kağıdı↗ dumpçizgi film · dump↗ hazbelgesel↗ nabıcaz be kamilbelgesel↗ matemvideo art↗ hamburg muhtarıbelgesel↗ altyapı: boksörbelgesel↗ Başkanlık sistemibaşkanlık sistemi↗ vebabelgesel↗ doktor yokbelgesel↗ #WALLPAPER#wallpaper↗ Kuzeybelgesel serisi↗
random ZARI AT
RASTGELE
BİR BÖLÜM İZLE
⌕ 140JOURNOS ARŞİVİNDE ARA
Şampiyon: Bold Pilot140journos & at↗ Teşebbüsbelgesel↗ Arap Emrah belgeseli belgesel↗ Don't Panic e-kitap e-book [english]↗
↓ daha fazla için kaydır
araştırma · fotoğraf öyküsü

Mevsimlik
İşçiler

Akademik araştırmaların ve istatistiksel verilerin ışığında Türkiye’deki mevsimlik tarım işçiliğinin sebeplerinin başında zorunlu göç ve sürgünler ile tarım topraklarının daralmasıyla köylülerin birinci alternatif olan mevsimlik işçiliğe yönelmeleri geliyor.

Yazı: Berk Çetin · Fotoğraflar: Çağdaş Erdoğan · 140journos · Temmuz 2015

Türkiye’de mevsimlik işçi olgusu, olumsuz çalışma ve yaşam koşullarının yanında sebepleri itibariyle de başlı başına büyük bir sorunsal. Akademik araştırmaların ve istatistiksel verilere göre Türkiye’deki mevsimlik tarım işçiliğinin sebeplerini şöyle sıralamak mümkün: Terörden veya aşiret kavgalarından kaynaklı zorunlu göçler ve sürgünler, doğal olaylar sonucu veya insan eliyle tarım arazilerinin daralmasından dolayı köylülerin sahip oldukları verimli toprakları kaybetmesi ve birinci alternatif olarak mevsimlik işçiliği görmeleri ve büyüyen pazar ihtiyacını karşılamak için emek sermayesine duyulan ihtiyacın hızla artması.

(Fotoğraf: Çağdaş Erdoğan/140journos için)

Manisa’da 6 Temmuz 2015 tarihinda 15 tarım işçisinin kamyonet kasasında seyahat ederken kamyonetin bir tanker ile çarpışması sonucu 15 kişinin de ölümüne sebep olan kaza, mevsimlik işçilerin karşılaştığı zor çalışma koşullarının sadece bir kısmını gözler önüne seriyor. Güvensiz koşullarda seyahatin ötesinde mevsimlik işçiler, Mevsimlik Tarım İşçilerinin Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Derneği’nin (METİDER) 2012 yılında hazırladığı rapora göre en çok günde 11 saati de geçebilen uzun çalışma saatlerinden, çalışma alanlarında banyo veya tuvaletin bulunmamasından ve sağlık hizmetlerine erişememekten şikayetçiler. Bunun yanı sıra mevsimlik işçilerin sadece %33’ü çalıştıkları alanlarda iyileştirilmiş içme suyuna ulaşabiliyorlar.

Ülkemizde mevsimlik tarım işçilerini koruyan özel bir yasa bulunmamakla birlikte, işçilerin yaşadığı sorunlara çözüm üretmek için çalışan bazı kurum ve kuruluşlar mevcuttur. Çeşitli üniversitelerin ilgili bölümlerinin ve STK’ların inisiyatifiyle çalışan Mevsimlik İşçi Göçü İletişim Ağı (MİGA) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen Mevsimlik Gezici Tarım İşçilerinin Çalışma ve Sosyal Hayatlarının İyileştirilmesi Projesi (METİP), işçilerin koşullarını iyileştirme gayretindeki kuruluşlardır.

Mevsimlik İşçi Göçü Çeken Şehirler

Kişi sayısı · 2014

ŞehirKişi
Malatya50.000
Adana45.000
Giresun20.000
Sakarya15.000
Manisa15.000
Ankara10.000
Konya10.000
Kayseri10.000
İzmir10.000
Bursa9.000
Ordu9.000
Hatay9.000
Uşak8.500
Nevşehir8.000
Gaziantep8.000
Samsun7.000
Antalya6.500
Mersin6.000
Düzce5.000

Kaynak: Kuvvet Lordoğlu, “Fındık Hasadının Oyuncuları”, Kalkınma Atölyesi, Temmuz 2014, Ankara, s. 126. Türkiye'de kuzey, güney ve batı Anadolu'daki 48 ilde mevsimlik gezici tarım işçisi çalışıyor (UNFPA, 2012).

İş Kazaları · SGK Kayıtları

2010–2013 · kayıtlı işçiler

YılÖlenYaralanan
201026912.315
201120913.288
201211714.216
201329223.723
yöntem notu

Yukarıdaki tablo SGK kayıtlarına dayanıyor ve gerçeğin çok altında. İSİG Meclisi'nin tespitine göre mevsimlik tarım işçilerinin büyük çoğunluğu sigortasız çalışıyor ve SGK iş kazası istatistiklerinde hiç yer almıyor. Bu yüzden aşağıdaki bağımsız sayımı ayrı bir tablo olarak veriyoruz; iki seriyi tek grafikte birleştirmek yanıltıcı olurdu.

İş Cinayetleri · İSİG Sayımı

2013–2023 · sigortasızlar dâhil

Son on yılda ölen tarım işçisien az 1.803
En ölümcül ayAğustos · ort. 24
En az ölümlü ayOcak · ort. 6

Kaynak: İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi. Ölüm nedenlerinde trafik ve servis kazaları başı çekiyor: işçiler kapalı kasa kamyonet, traktör römorku ve eski, kalabalık servislerle taşınıyor.

Çalışma Koşulları

Günlük süreOran
8 saatten az%44
9–11 saat%44
11 saatten fazla%12

Cinsiyet dağılımı: erkek %50,3 — kadın %49,7. Bölgelere göre ürünler: Karadeniz fındık, Ege zeytin, Çukurova pamuk, Orta Anadolu soğan, şekerpancarı ve kayısı.

Mevsimlik işçilerin içinde bulunduğu zorlu koşullar kendi hayatlarının yanında toplumsal yaşamın dinamiklerini de olumsuz etkilemektedir. Örneğin sağlıksız barınma koşulları çevrede bir kirlilik ve kötü kokuya sebep olmakta, ayrıca kötü bir görüntü ortaya çıkarmaktadır. Yerli halk tarafından bu çadır yerleşkeleri uzak durulması, hatta mümkünse ortadan kaldırılması gereken yerler olarak görülmektedir. Ancak dışlanmanın daha önemli bir boyutu, çoğunlukla etnik köken, bazı durumlarda da dini inançlar üzerinden yaşanmaktadır.[2] Örneğin; Kürt ve Roman yoğunluklu mevsimlik işçi yerleşkelerinde yaşanan münferit bazı nahoş olaylar, kişileri aşıp işçi gruplarına mal olmakta, etnik köken ile ‘hırsızlık’ gibi olumsuz nitelemeler bölge halkı tarafından özdeşleştirilmektedir.[3] Emeğe biçilen değer konusunda da etnik kökenin veya milliyetin belirleyici bir özellik haline gelmesi bir başka büyük sorundur. TTB Merkez Konseyi Üyesi Prof. Dr. Nilay Etiler’in TBMM Mevsimlik Tarım Komisyonu’nda, 04.02.2015 tarihinde belirttiği üzere, geçtiğimiz yaz (2014) yerli yani Bursalı işçilerin yevmiyesi 50 lira, Güneydoğu’dan gelen Kürt işçilerin yevmiyesi 35 lira, Suriyeli işçilerin ise 20 lira olarak belirlenmiştir. Bu durumlar etnik kutuplaşmanın ve toplumsal katmanlaşmanın giderek keskinleşmesine sebep olmaktadır.

Bursa’da mevsimlik işçi olarak çalışan bir aile, çadırlarında. (Fotoğraf: Çağdaş Erdoğan/140journos için)

Mevsimlik tarım işçiliği müessesesi sadece etnik değil, aynı zamanda cinsiyete bağlı handikapların da oluşmasına sebep olabilir. Uzun çalışma saatleri sonrası, geleneksel aile yapısına bağlı olarak barınakların temizliğinden, çocukların ve yaşlıların bakımından ve beslenme ihtiyacının karşılanmasından da sorumlu olan kadınların sırtına fazladan yük binmektedir; ayrıca kadınların emeği işverenler tarafından erkek işçilere göre daha düşük ücretlerle değerlendirilmektedir. Bu durumun diğer bir yan etkisi de strese bağlı aile içi şiddettir; taşıdığı sorumluluklardan dolayı zihinsel ve fiziksel olarak yıpranan –ve yıpranma payı da hesaba katılmadan, sadece işgücü göz önünde bulundurularak ücretlendirilen- mevsimlik işçi kadınların çocuklarına fiziksel şiddet uyguladıkları da görülmektedir. Stresin oluşmasında bir diğer etken de tacizdir; işçi kadınlar hem o bölgenin erkekleri, hem de çalışma alanındaki erkek işçiler tarafından sıklıkla sözlü ve fiziksel tacize uğramaktadır.[4]

Bursa’da mevsimlik işçi olarak çalışan bir aile, çadırlarında. (Fotoğraf: Çağdaş Erdoğan/140journos için)