maarif takvimi · ortak hafızada bugün

1 mart

türkiye’nin ortak hafızasında, geçmiş 1 mart’larda kamuoyu nelere tanıklık etti?

1. 1921 mehmet âkif ersoy’un sözlerini yazdığı “istiklâl marşı”, maarif vekili (milli eğitim bakanı) hamdullah suphi bey tarafından mecliste ilk kez okundu.
2. 1923 mustafa kemal, tbmm’nin yeni çalışma dönemini açtı. mustafa kemal’in açılış konuşmasını mecliste dinleyiciler balkonundan izleyen latife hanım, meclise gelen ilk kadın oldu.
3. 1925 anadolu ajansı kuruldu.
4. 1926 1889 italyan zanardelli yasası esas alınarak hazırlanan yeni türk ceza kanunu tbmm’de kabul edildi.
5. 1931 troçki’nin büyükada’da kaldığı arap izzet paşa yalısı yandı.
6. 1935 tbmm 5. dönem çalışmalarına başladı. atatürk, 4. kez cumhurbaşkanı seçildi. tbmm’de ilk kez 18 kadın milletvekili yer aldı.
7. 1940 fransız yazar pierre louys’in, afrodit adlı romanının türkçe çevirisi hakkında “müstehcen yayın” gerekçesiyle dava açıldı.
8. 1947 iffet halim oruz’un çıkardığı kadın gazetesi yayına başladı. gazete, 1979 yılına kadar, 32 yılda 1125 sayı olarak çıktı.
9. 1948 2. saraçoğlu hükümetinde gümrük ve tekel bakanlığı yapan suat hayri ürgüplü, bakanlığı sırasında yolsuzluk yaptığı iddiasıyla yüce divan’da yargılanmaya başladı.
10. 1951 hastalık ve analık sigortası yasası, istanbul, edirne, kırklareli ve tekirdağ illerinde yürürlüğe girdi
11. 1956 istanbul valiliği’ne bağlı olarak yürütülen belediye hizmetleri belediye binasında yapılan bir törenle birbirinden ayrıldı. artık tamamen bağımsız olan belediye başkanlığı görevi, belediye meclisi’nde yapılan seçim sonucunda bir yıl süreyle yine vali fahrettin kerim gökay’a verildi.
12. 1958 izmit körfezi’nde çalışan üsküdar vapuru, saatteki hızı 130 kilometreyi bulan kasırga yüzünden soğucak mevkiinde battı. resmi rakamlara göre 300'e yakın yolcudan 272'i öldü; 21 kişi kurtuldu.
13. 1963 istanbul boğazı’nda dolmabahçe açıklarında çarpışan iki sovyet tankerinden denize sızan ince mazotun alev almasıyla yüzer karaköy iskelesi ve kadıköy vapuru yandı.
14. 1964 milli birlik komitesi’nden çıkarıldıkta sonra ottawa büyükelçiliği danışmanlığına atanmış olan14'lerden orhan kabibay, yurda dönüşünde tutuklandı.
15. 1968 milli bakiye usulünü kaldıran yeni seçim kanunu tbmm’de kabul edildi.
16. 1971 türkiye’nin ilk çoban boykotu konya’nın sazgeçit köyünde başladı.
17. 1971 batman’da 3 bin işsiz rafineriyi işgal etti.
18. 1971 ankara, ege ve diyarbakır tıp fakülteleri asistanları oturma eylemine başladı.
19. 1977 hükümet 1977'de üç kez devalüasyon yaptı. yılın ilk devalüasyonu bugün gerçekleşti. sanayici ve işadamları tarafından gecikmiş bir uygulama olarak değerlendirildi. alman markı 50 kuruş, amerikan doları ise1 lira değer kazandı.
20. 1978 adnan menderes’in oğlu adalet partisi aydın milletvekili mutlu menderes geçirdiği bir trafik kazasından sonra öldü.
21. 1979 başbakan ecevit ülkenin içinde bulunduğu bunalıma dikkat çekerek, “ekonomiyi düzeltmek için zam şarttır” dedi.
22. 1980 hacı ali demirel ve oğlu yahya demirel hakkında döviz kaçakçılığı suçundan yeni bir dava açıldı. sanıklar hakkında 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası istendi.
23. 1982 erol toy’un, “aydınımız, insanımız, devletimiz” adlı kitabının basımı ve dağıtımı yasaklandı.
24. 1983 hakkari’de bir mevsim adlı film berlin film şenliği’nde 4 ödül alarak şenlikte en çok ödül alan birkaç filmden biri olarak sinema tarihine geçti.
25. 1984 tbmm’de sıkıyönetimin 13 ilde kaldırılmasını, 54 ilde ise 4 ay süreyle uzatılması kararlaştırıldı. başbakan turgut özal yaptığı açıklamada, “olaylarda yüzde 99 azalma var. ancak aşırı sol ve bölücü örgütler faaliyetlerine yeraltında devam ediyorlar” dedi.
26. 1987 türkiye, yunanistan’ın bern deklarasyonu’nu çiğneyerek ege’nin ihtilaflı kıta sahanlığında petrol aramalarına başlaması durumunda, misillemede bulunacağı konusunda atina’yı uyardı.
27. 1990 türkiye’nin ilk özel tv kanalı magic box, eutelsat f 5 uydusundan test sinyali yayınlamaya başladı.
28. 1992 türkiye’nin ikinci özel tv kanalı show tv yayın hayatına başladı.
29. 1992 istanbul kuledibi’ndeki neve şalom sinagogu’na bombalı saldırıda bulunuldu.
30. 1994 refah partisi’nin merkezi libya’da olan uluslararası islama çağrı cemiyeti’nden 500 bin dolarlık yardım aldığına ilişkin iddialar yeni bir boyut kazandı. ankara cumhuriyet başsavcılığı, 500 bin dolarlık çeki rp adına aldığı ileri sürülen beşir darçın’ın peşine düştü. ankara cumhuriyet başsavcısı nazmi şarvan bu konuda gazetelerde yer alan haberleri ihbar kabul ederek soruşturma başlattıklarını açıkladı.
31. 1996 uluslararası narkotik kontrol stratejisi raporu’nda, türkiye kara para aklayan ülkeler arasında sayıldı.
32. 1996 harçları protesto eden öğrenciler istanbul üniversitesi hukuk fakültesi’ni 30 saat işgal ettiler. eylem sonrası çıkan olaylarda 100 öğrenci gözaltına alındı.
33. 1997 persona non grata ilan edilen iran’ın erzurum başkonsolosu said zare ülkesine geri döndü. iran’da misilleme olarak türkiye’nin tahran büyükelçisi osman korutürk ile urumiye başkonsolosu ufuk özsancak’ı persona non grata ilan etti.
34. 2000 meclis insan hakları komisyonu üyeleri, istanbul küçükköy karakolu’na yaptıkları baskında bir adet “filistin askısı” buldu. el konulan işkence aleti ankara’ya götürüldü.
35. 2003 ırak tezkeresi reddedildi.
36. 2005 türkler: bir imparatorluğun mimarları ve mimar sinan’ın dehası adlı fotoğraf sergisi londra’da açıldı
37. 2007 danıştay 2. daire üyelerine yönelik saldırıyla ilgili davada, savcı, olayın faili alparslan arslan ile osman yıldırım, ismail sağır ve erhan timuroğlu için anayasal düzeni cebren ortadan kaldırmak için silahlı örgüt kurmak ve yönetmek suçundan 4'er kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası istedi.
38. 2009 ciner yayın holding bünyesinde ve fatih altaylı’nın editörlüğünde yayınlanan gazete habertürk yayına başladı.