maarif takvimi · ortak hafızada bugün
1 eylül
türkiye’nin ortak hafızasında, geçmiş 1 eylül’lerde kamuoyu nelere tanıklık etti?
- 1846 sultanahmet’te darülfünun binasının temeli atıldı.
- 1868 galatasaray lisesi, mekteb-i sultani adıyla kuruldu.
- 1922 türk kurtuluş savaşı: mustafa kemal paşa, dumlupınar meydan muharebesi’nin kazanılması üzerine emrini verdi: “ordular! ilk hedefiniz akdeniz’dir. ileri!” aynı gün türk ordusu yunan işgali altındaki uşak’a girdi.
- 1924 ankara devlet konservatuvarı’nın temelini oluşturan musiki muallim mektebi ankara’da açıldı.
- 1925 1. tıp kongresi ankara’da toplandı.
- 1927 türkiye’de medenî nikah zorunlu hale getirildi.
- 1929 arapça ve farsça dersleri okullardan kaldırıldı.
- 1933 denizyolları işletmesi, devlet tekeline alındı.
- 1946 türkiye emlak kredi bankası kuruluş kanunu kabul edildi.
- 1947 tbmm, amerikan yardım anlaşmasını oybirliği ile kabul etti.
- 1949 istanbul radyosu deneme yayınına başladı.
- 1949 van’ın özalp ilçesinde temmuz 1943'de 33 köylüyü kurşuna dizdirmekle suçlanan emekli orgeneral mustafa muğlalı tutuklandı.
- 1953 anıtkabir’in açılışı yapıldı ve mustafa kemal atatürk’ün naaşı koyuldu.
- 1973 ereğli demir ve çelik fabrikası’nda 5 bin işçi greve başladı.
- 1976 milli yüzücü erdal acet, manş denizi’ni 9 saat 2 dakikada geçerek dünya rekoru kırdı ve bu mesafedeki en iyi 10 derece sıralamasına girdi.
- 1980 türkiye’nin çeşitli yerlerinde, aralarında chp zile ilçe başkanının da bulunduğu 19 kişi öldürüldü.
- 1982 türkiye’de ilk ve orta öğretimde din dersi zorunlu kılındı.
- 1987 cezaevlerindeki baskıları protesto etmek ve seslerini meclis’e duyurmak için mahkum yakınları ankara’ya yürüdüler. yürüyüşe polis müdahale etti. 60 mahkum yakını gözaltına alındı. yürüyüşçülerden, idam hükümlüsü hasan şensoy’un ablası, insan hakları derneği kurucularından didar şensoy şeker komasına girerek yaşamını kaybetti.
- 1993 savaş karşıtları derneği kuruldu.
- 1997 “musa anter barış treni” girişimcileri diyarbakır’a sokulmadı. kentte 620 kişi gözaltına alındı.
- 2002 okmeydanı’nda özgürlük ve dayanışma partisi (ödp) seçim bildirisi dağıtan gençlerden biri kahvehane sahibinin saldırısı sonucu öldü. ödp istanbul il başkanı sinan tutal, kahvehanenin, “ülkücülerin uyuşturucu ve kumar üssü” olduğunu öne sürdü.
- 2004 38 kişinin öldüğü pamukova’daki hızlı tren kazasıyla ilgili bilirkişi raporu açıklandı. 22 temmuz’da meydana gelen kazada kusurun yarısı makinistlerde, yarısı tcdd’de: kurum yol tamiratını yapmamış, trene ats (otomatik fren sistemi) takmamış.
- 2005 erdemir madencilik’e bağlı işyerlerindeki grev ve lokavt kararları bakanlar kurulu tarafından ‘güvenlik’ nedeniyle 60 gün ertelendi.
- 2006 ırak’taki kürdistan bölge yönetimi başkanı ve kürdistan demokrat parti (kdp) lideri mesut barzani, tüm devlet kurumları, askeri yerler ve kürdistan bölge sınırlarındaki ırak bayraklarının kaldırılıp sadece kürdistan bayrağı asılması talimatı verdi.
- 2007 türkiye barış meclisi kuruldu.
- 2010 istanbul, kartal’da bir fabrikanın duvarında asılı “referanduma evet” afişini değiştirmekle görevli olan ve uyuyan işçi halis atış‘ı görmeyen vinç, işçiyi ezerek ölümüne neden oldu.
- 2012 yayın yönetmenliğini kemal okuyan’ın yaptığı, “halka yalan söylemek suçtur!” alt başlığıyla çıkan sol gazetesinin ilk sayısı yayınlandı.