maarif takvimi · ortak hafızada bugün
5 eylül
türkiye’nin ortak hafızasında, geçmiş 5 eylül’lerde kamuoyu nelere tanıklık etti?
- 1669 girit, osmanlı imparatorluğu’nca ilhak edildi.
- 1795 abd ile osmanlı imparatorluğu arasında abd’yi yıllık vergiye bağlayan abd — osmanlı sözleşmesi imzalandı
- 1922 türk kurtuluş savaşı: türk ordusu, yunan işgali altındaki nazilli, alaşehir ve susurluk’a girdi.
- 1930 serbest cumhuriyet fırkası lideri fethi bey’in 4 eylül’de izmir’e gelişinden sonra, bazı kişiler gösteri yaparak cumhuriyet halk fırkası binasını ve anadolu gazetesi idarehanesini taşladılar.
- 1938 atatürk, vasiyetnamesini yazdırdı. vasiyet, ankara 3. sulh hukuk hakimi osman selçuk selçuk tarafından 28 kasım 1938'de açıldı.
- 1939 istanbul müzeleri 2. dünya savaşı nedeniyle kapatıldı
- 1942 cezaevlerinde sanat atölyeleri törenlerle açıldı
- 1945 çok partili düzene geçişin ilk partisi olan milli kalkınma partisi kuruldu.
- 1950 başvuru fazlalılığı yüzünden, üniversite giriş sınavı uygulaması başlatıldı.
- 1955 istanbul sultanahmet’te yeni adliye sarayı hizmete açıldı
- 1961 çankaya’da toplanan parti liderleri seçim konuşmalarında 27 mayıs’ı eleştirmeme ve demokrat partiyi övmeme bildirisi imzaladı. liderler, ayrıca, rejimin ahlakını bozmayacaklarına dair şeref sözü verdiler
- 1962 komünistlikle suçlanan adalet partisi aydın milletvekili orhan apaydın partisinden istifa etti.
- 1963 20–21 mayıs’ta askeri darbe girişiminde bulunan albay talat aydemir, ankara 1 numaralı sıkıyönetim mahkemesince idama mahkûm edildi.
- 1973 şair can yücel, “salozun mavalı” adlı tiyatro oyununun çevirisinden beraat etti
- 1973 devlet film arşivi’nde yangın çıktı; atatürk’ün tek kopyalı filmleri yandı
- 2001 “vurgun operasyonu” nedeniyle ağır suçlamalar yöneltilen bayındırlık bakanı koray aydın, bakanlık görevini bıraktı, milletvekilliğinden istifa kararı meclis’te değerlendirilecek. bakanlığa tunca toskay vekalet edecek
- 2001 adana ve niğde’deki operasyonlarda hizbullah örgütünün ‘şura üyesi’ sülhaddin irük öldürüldü. hacı bayancık ise yakalandı
- 2002 kürdistan demokrat partisi (kdp) lideri mesut barzani, “türkiye bölgeye girerse, bir kürt intifadası’nda sokaklarımız türk ordusuna mezar olur” dedi.
- 2005 almanya özgür politika gazetesinin yayınına son verdi. özgür poitika ve mezopotamya haber ajansı’nın almanya’da sekiz eyaletteki bürolarına baskın yapıldı.
- 2006 hükümete lübnan’a asker gönderme yetkisi veren tezkere tbmm’de 192 ‘hayır’a karşılık 340 ‘evet’ oyla kabul edildi.
- 2006 jandarma batman’da içinde beş kişinin bulunduğu bir aracı silahla taradı; biri dokuz yaşında kız çocuğu olmak üzere üç kişi öldü.
- 2012 afyonkarahisar’da bulunan askeri depoda meydana gelen patlamada 25 asker hayatını kaybetti.
- 2012 mardin artuklu üniversitesi bünyesindeki yaşayan diller enstitüsü’nde yükseköğretim tarihinde ilk kez zazaca yüksek lisans tezi yazıldı.