maarif takvimi · ortak hafızada bugün

5 mart

türkiye’nin ortak hafızasında, geçmiş 5 mart’larda kamuoyu nelere tanıklık etti?

1. 1920 türkiye yeşilay cemiyeti kuruldu.
2. 1923 şile’de rum değirmenlik mahallesi’nde çıkan yandında çoğu terk edilmiş yaklaşık 550 rum, 200 müslüman hanesi, 100 dükkân, 1 cami, 2 kilise ve bazı resmi binalar yandı. toplam 1500 kişi yangın dolayısıyla evsiz kaldı.
3. 1924 istanbul’da maarif müdürlüğü, tevhid-i tedrisat kanunu gereğince medreselere el koydu.
4. 1942 okul bahçelerine patates, yerelması, fasulye gibi sebzeler dikilmeye başladı.
5. 1950 eskişehir’deki sel sonucu 50 bin kişi açıkta kaldı, 2500 ev yıkıldı, 6 kişi boğuldu.
6. 1951 devlet tiyatrosu genel müdürlüğü’nden ayrılan muhsin ertuğrul, özel bir tiyatro kurmaya karar verdiğini açıkladı. i
7. 1952 74 ticani’nin duruşmasına ankara 1'inci ağır ceza mahkemesi’nde başlandı. tarikat şeyhi kemal pilavoğlu, 1934 yılında mahkûm olduktan sonra ticaniliği bıraktığını söyledi.
8. 1959 türkiye ile abd arasında ikili bir askeri bir antlaşma imzalandı. abd’nin diğer bağdat paktı ülkeleriyle de imzaladığı bu ikili antlaşmaya göre, bu ülkelere doğrudan ya da dolaylı bir saldırı söz konusu olduğunda, abd ülkenin isteği üzerine gerektiğinde silahlı kuvvetlere de başvurarak yardımda bulunacaktı.
9. 1966 adalet partisi kayseri milletvekili feyyaz köksal’ın, cumhuriyet halk partisi kayseri milletvekili profesör turhan feyzioğlu’na, “anası babası belli değil” demesi üzerine, chp’liler ile ap’liler kavga etti. adalet partisi malatya milletvekili hamit fendoğlu’nun elinde beyaz saplı, şiş veya bıçak olduğu tahmin edilen bir cisim görüldü. tbmm’deki bu kavga sırasında chp’li iki milletvekili yarandı. başbakan demirel, seçim kanunu’nun çıkarılmasına her şeye karşın kararlı olduklarını açıkladı.
10. 1969 ant dergisi’nde yayımlanan “işgal toprağı, kurt köpeği” başlıklı yazısından ötürü yargılanan yaşar kemal beraat etti.
11. 1969 balıkesir’de akbaşlak köyü muhtarı “aminli düğün tüzüğü” hazırladı ve mevlit okutmayan damatlara ceza kesileceğini açıkladı.
12. 1971 istanbul’da akbank’ın selamiçeşme şubesi silahlı 5 kişi tarafından soyuldu, soygun sanıklarından olduğu ileri sürülen salman kaya bebek’te yakalandı.
13. 1971 kırıkhan’da türkiye işçi partililere (tip) saldırıldı, 3 kişi öldü, 23 kişi yaralandı. ilçede sokağa çıkma yasağı başlatıldı.
14. 1971 abd’li 4 asker ankara’da thko örgütü mensuplarınca kaçırıldı. bir duyum üzerine polisin üniversiteye düzenlediği baskında çatışma çıktı; erdal şener adlı öğrenci öldü, yaralananlar oldu. kaçırılan askerler 8 mart’ta serbest bırakıldı.
15. 1972 ağustos 1971'de sultanahmet’te esrar satarken yakalanan ve 6 yıl hapse mahkûm edilen 14 yaşındaki ingiliz çocuk, türkiye ile ingiltere arasında sorun oldu. ingiliz basını “gaddar türkler” diye manşetler attı. bunun üzerine başbakan nihat erim programında olmasına rağmen, abd’ye giderken londra’ya uğramadı.
16. 1976 amerikan uçak firması lockheed’in türkiye’de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerdeki nüfuslu kişilere rüşvet dağıttığı 1976 yılı şubat ayında ortaya çıkmış ve ankara savcılığı soruşturma açmıştı. 1976 yılında bugün hava kuvvetleri komutanı emin alpkaya, soruşturmanın selameti açısından istifa etti. ferruh bozbeyli başbakan demirel’in hava kuvvetleri komutanı alpkaya’yı örnek alarak istifa etmesini istedi.
17. 1977 türkân şoray, dünya kadın rejisörleri festivali’nde dönüş filmindeki başarısı nedeniyle brüksel’de özel ödül aldı.
18. 1978 istanbul istinye’de yapılan 23. balkan kros şampiyonası’nda mehmet yurdadön 12 bin metre, sadık salman 8 bin metre yarışmasında birinci oldular.
19. 1980 zile’de okul öğrencileri arasında çıkan çatışma, halkın da katılmasıyla büyüdü. chp’li ve alevi zilelilere ait çok sayıda işyeri tahrip edildi. chp ilçe başkanı yazıhanesinde vurularak ağır yaralandı. olaylarda 1 kişi hayatını kaybetti,12 kişi yaralandı, gece sokağa çıkma yasağı konuldu.
20. 1981 istanbul sıkıyönetim mahkemesi yasadışı örgüt kurmak ve komünizm propagandası yapmak suçundan 7 tip yöneticisini tutukladı.
21. 1984 istanbul sıkıyönetim askeri mahkemesi, papa’ya suikast düzenlemek suçundan mehmet ali ağca hakkında açılan davada görevsizlik kararı verdi.
22. 1986 yüce divan tarafından iki yıl hapse mahkûm edilen eski devlet bakanı ismail özdağlar’ın milletvekilliği tbmm genel kurulu’nda düşürüldü.
23. 1986 istanbul son 42 yılın en yoğun kar yağışı altında kaldı.
24. 1994 birleşmiş milletler, bosna’ya türk askeri gönderilmesini kabul etti.
25. 1999 çankırı valisi ayhan çevik, bombalı saldırıda ağır yaralandı; koruma polisi ve iki lise öğrencisinin öldüğü saldırıyı yasadışı tikko örgütü üstlendi.
26. 2000 internet aracılığıyla uluslararası ün yapan mahir çağrı, forbes dergisi’nin en ünlü 100 kişisi arasına girdi.